Zapalenie pęcherza po stosunku – jak zapobiegać? Jak leczyć?

Czy stosunek może wywołać zapalenie pęcherza?

Stosunek płciowy może poprzedzać epizod zapalenia pęcherza moczowego. Może również mieć związek z zakażeniem cewki moczowej, a w części sytuacji z odmiedniczkowym zapaleniem nerek. Wynika to z tego, że podczas kontaktu genitalnego dochodzi do ułatwionego przenoszenia bakterii w okolice ujścia cewki.

Zakażenie układu moczowego rozwija się wtedy, gdy bakterie dostają się do dróg moczowych i zaczynają się w nich namnażać. Drobnoustroje, które najczęściej odpowiadają za zapalenia układu moczowego, to te wchodzące w naturalny skład mikroflory jelitowej:

• Escherichia coli – odpowiada za 70-95% nawracających infekcji,
• Klebsiella pneumoniae – za 10%,
• Staphylococcus saprophyticus – 5–10% (najczęstsza przyczyna zapalenia pęcherza moczowego po stosunku płciowym u młodych, aktywnych seksualnie kobiet),
• Enterococcus faecalis – 5%,
• Proteus mirabilis – 4%,
• Pseudomonas aeruginosa – 1%.

W przypadku mężczyzn rozkład procentowy jest nieco inny, ale sam zestaw patogenów określa się często jako bardzo podobny.

Podczas kontaktów płciowych bakterie przedostają się z okolic odbytu do cewki moczowej. Infekcja może się rozwinąć i dalej objąć pęcherz moczowy. Szybkie namnażanie się patogenów wywołuje miejscową odpowiedź zapalną błony śluzowej i powoduje pojawienie się charakterystycznych dolegliwości.

Organizm dysponuje wieloma barierami, które mają chronić nas przed zachorowaniem na zapalenie układu moczowego.

• Strumień moczu wypłukuje drobnoustroje.
• Prawidłowa flora bakteryjna pochwy utrudnia przedostawanie się niekorzystnych bakterii do pęcherza.
• Nabłonek dróg moczowych ma powierzchnię pokrytą warstwą ochronnych cząsteczek.
• Układ odpornościowy reaguje na próby kolonizacji.

Mimo tego ryzyko infekcji pęcherza po stosunku rośnie. Dlaczego?

Podczas stosunku dochodzi do silnej stymulacji mechanicznej. Przesuwanie się skóry, śluzówek i narządów wobec siebie powoduje łatwiejsze przemieszczanie się drobnoustrojów. Infekcji sprzyjają także mikrourazy nabłonka (niewidoczne gołym okiem), które często powstają w trakcie stosunku. Uszkodzona powierzchnia śluzówki jest dla patogenów znacznie przyjaźniejszym środowiskiem do rozwoju.

Przy tematach związanych z ryzykiem nawracających zapaleń pęcherza a seksem zwraca się także uwagę na produkty, których używa się podczas zbliżeń. Lubrykanty, składniki prezerwatyw oraz (zwłaszcza) środki plemnikobójcze mogą zmieniać pH i w ten sposób wpływać na skład flory bakteryjnej pochwy – biorąc to pod uwagę, ryzyko zapalenia pęcherza po stosunku w prezerwatywie także może być wysokie.

Stosunek z użyciem mechanicznej antykoncepcji może chronić przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową, ale nie wpływa w takim samym stopniu na ograniczenie prawdopodobieństwa rozwoju zapalenia pęcherza u kobiet i mężczyzn. 

A co z chorobami przenoszonymi drogą płciową, które rozwijają się w wyniku infekcji bakteryjnej?

Rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej po stosunku to infekcja, która wynika z zakażenia bakterią Neisseria gonorrhoeae. Jest klasyczną chorobą przenoszoną drogą płciową. Należy różnicować ją z innymi zakażeniami, które mogą rozwijać się po odbyciu stosunku seksualnego. Podczas zbliżenia patogen przenika do nabłonka cewki, rzadziej szyjki macicy, gardła lub odbytu. Pierwsze objawy mogą wystąpić już kilka dni po stosunku. U wielu osób pojawia się silny ból przy oddawaniu moczu oraz ropny wyciek z cewki.

Rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej wymaga leczenia według schematów opracowanych dla chorób przenoszonych drogą płciową (z jednoczesnym leczeniem partnerów). Rzeżączka dotyczy głównie okolic cewki moczowej, a rozwój zapalenia pęcherza ma charakter wtórny i występuje rzadko.

Zapalenie pęcherza po stosunku u kobiet – przyczyny i objawy

Cewka moczowa u kobiet jest krótsza niż u mężczyzn, a jej ujście leży blisko odbytu i przedsionka pochwy. Kobieca anatomia układu moczowego tworzy znacznie bardziej sprzyjające warunki dla infekcji, w porównaniu do tych, które można scharakteryzować u mężczyzn.

Szacuje się, że 50-60% kobiet przynajmniej raz w swoim życiu doświadczy infekcji układu moczowego. U mężczyzn wskazuje się na 4-5 razy mniejszy odsetek (12-14%).

Nie każda pacjentka będzie doświadczać objawów zapalenia pęcherza po każdym stosunku płciowym. Jednak niestety wiele kobiet aktywnych seksualnie cyklicznie zmaga się z tym uciążliwym problemem. Czy jednak powodem pojawienia się dolegliwości zawsze będą bakterie?

Trzeba wiedzieć, że zapalenie może rozwinąć się także z innych przyczyn. U części osób stan zapalny stwierdza się mimo braku drobnoustrojów w badaniu moczu. Wynika to z podrażnienia, reakcji immunologicznej lub wpływu obecności substancji chemicznych w okolicy narządów płciowych.

Charakterystyczne objawy zapalenia pęcherza moczowego to: 

• ból i pieczenie przy mikcji,
• częste parcie na pęcherz,
• oddawanie małych objętości moczu,
• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
• mętny mocz o nieprzyjemnym zapachu,
• krwiomocz w niewielkim nasileniu (delikatnie różowe zabarwienie).

Typowe objawy infekcji u kobiet to: 

• silne pieczenie cewki moczowej (często uniemożliwiające normalne funkcjonowanie),
• kłucie w podbrzuszu.

Zapalenie pęcherza po stosunku u mężczyzn – przyczyny i objawy

U mężczyzn zapalenie pęcherza po stosunku zdarza się rzadziej. Wynika to z budowy dróg moczowych. Cewka jest długa, więc droga dla bakterii – analogicznie – jest znacznie dłuższa niż u kobiet. Dodatkowo gruczoł krokowy wytwarza substancje o działaniu hamującym rozwój patogenów, więc z tego względu naturalna ochrona jest jeszcze silniejsza.

Choć zapalenie pęcherza po stosunku to problem, który nie jest powszechny w tej grupie pacjentów, to jednak może się zdarzyć. Najczęściej dotyczy osób, u których przepływ moczu nie jest prawidłowy. Dzieje się tak między innymi przy powiększeniu stercza (prostaty) albo przy zaleganiu moczu po mikcji. 

Zapalenie pęcherza moczowego u mężczyzn często współwystępuje z zapaleniem cewki moczowej lub z zapaleniem gruczołu krokowego. Przebieg infekcji bywa więc bardziej złożony, dłuższy i często powikłany. Wynika to również z faktu, że pośrednią przyczyną zapalenia pęcherza po stosunku są współistniejące zaburzenia anatomiczne, przewlekły stan zapalny w obrębie stercza lub inne choroby przewlekłe (często związane z zaburzeniami oddawania moczu) – problemy mogą powodować wzajemne nasilanie objawów.

Objawy infekcji przypominają te, które obserwujemy u kobiet. Pacjent doświadcza bólu pęcherza przy mikcji, parcia na pęcherz i dyskomfortu w podbrzuszu. Strumień moczu może być osłabiony, a odczuwanie potrzeby skorzystania z toalety częstsze. W niektórych sytuacjach pojawia się gorączka, ból w okolicy krocza i krew w moczu.

Jak przebiega leczenie zapalenia pęcherza po stosunku?

Zapalenie pęcherza po stosunku będzie miało taki sam przebieg jak inne ostre epizody infekcji dolnych dróg moczowych. Różnica dotyczy zwykle samego momentu wyzwalającego objawy. Rozpoznanie oparte jest przede wszystkim na dolegliwościach, które zgłasza pacjent. Przy jednorazowym przypadku zapalenia pęcherza badanie ogólne moczu może mieć znaczenie pomocnicze, ale nie decyduje o wyborze terapii.

Podejście do leczenia wygląda inaczej, kiedy pacjent zgłasza się z nawracającym charakterem infekcji (m.in. właśnie z nawracającym zapaleniem pęcherza po stosunkach) – przyczyny przewlekłych problemów wymagają dokładniejszej diagnostyki. W takich przypadkach lekarz dokładnie ocenia wyniki badania ogólnego moczu, zleca wykonanie posiewu moczu i na jego podstawie dobiera rodzaj antybiotyku na zapalenie pęcherza.

W antybiotykoterapii I rzutu wykorzystuje się cztery substancje, z których każdą podaje się w innym schemacie. Substancje aktywne, o których mowa to:

• fosfomycyna,
• piwmecylinam,
• furazydyna,
• nitroksolina.

Leczenie infekcji układu moczowego po stosunku jest krótkie – może mieć formę jednorazowego przyjęcia antybiotyku lub stosowania preparatu kilka razy dziennie przez kilka kolejnych dni. Dokładne dawki i częstotliwość zawsze ustala specjalista.

Pomimo tego, że substancje aktywne mogą szybko łagodzić uciążliwe dolegliwości związane z zakażeniem pęcherza po stosunku – objawy infekcji mogą nawracać po leczeniu, które nie zostało przeprowadzone do końca. Z tego względu zawsze należy przejść pełen schemat terapii, który został zalecony przez lekarza. 

Leki dostępne w aptekach, które wykorzystuje się w leczeniu nawracających zapaleń dróg moczowych po stosunku, to: 

• Monural, Symural (preparaty z fosfomycyną),
• X-Systo (preparat z piwmecylinamem),
• Dafurag, Furaginum Adamed, Furaginum Teva, Furazek (leki na receptę z furazydyną),
• Nitroxolin forte (preparat z nitroksoliną).

W przypadku podejrzenia zapalenia pęcherza znacznie lepiej i bezpieczniej jest umówić się na konsultację ze specjalistą niż przyjmować leki OTC bez dokładnych wskazań. Gdy problemy ze strony pęcherza moczowego występują często, lekarz jest w stanie dokładnie wyjaśnić sposoby, z pomocą których można radzić sobie w nawracających infekcjach. Domowe sposoby mogą być skuteczne, ale tylko wtedy, gdy również są ukierunkowane na źródło problemu. Nieskuteczne leczenie nie tylko nie uśmierzy dolegliwości, ale przy tym może przyczynić się do zaostrzenia infekcji.

Jak zapobiegać zapaleniu pęcherza moczowego po stosunku?

Aby uniknąć objawów zapalenia pęcherza po stosunku płciowym, warto pamiętać o:

• dokładnym umyciu rąk przed zbliżeniem,
• zwracaniu uwagi na kwestie związane z higieną w czasie stosunku,
• stosunku w prezerwatywie,
• oddaniu moczu zaraz po stosunku,
• unikaniu stosowania drażniących środków (np. zapachowych żeli).

Zapalenie pęcherza a stosunek – czynniki ryzyka

Już sam kontakt seksualny zwiększa ryzyko zakażenia dróg moczowych. Pisząc o prawdopodobieństwie infekcji, możemy wskazać także inne czynniki, które będą wpływały na to ryzyko. Jakie?

Zapalenie pęcherza po stosunku seksualnym może wystąpić częściej, gdy pacjent (dotyczy głównie kobiet): 

• często współżyje,
• ma dużą liczbę partnerów seksualnych,
• chorował na nawracające zapalenie pęcherza moczowego w dzieciństwie (przed 15 rokiem życia),
• jest obciążony genetycznie (ma matkę, u której występowały częste zapalenia pęcherza),
• nie dba o odpowiednie nawodnienie (oddaje niewielkie ilości moczu w wyniku odwodnienia).

Bibliografia

1. Juszczak, K., Dybowski, B., Holecki, M., Hryniewicz, W., Klimek, H., Kłoda, K., … & Drewa, T. (2024). Wytyczne Polskiego Towarzystwa Urologicznego, Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej dotyczące diagnostyki, terapii i postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach dolnych dróg moczowych. Lekarz POZ, 10(3), 127-148.
2. Duława, J. (2022). Zakażenia układu moczowego jako problem interdyscyplinarny. Podręcznik dla lekarzy i pielęgniarek. Katowice: Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach.
3. Myśliwiec, M. (2018). Nawracające zakażenia układu moczowego w wieku podeszłym. Problemy urologiczne w POZ, 2, 103-107.
4. Aggarwal, N., & Leslie, S. (2025). Recurrent urinary tract infections. StatPearls.
5. EAU (2025). Urgent awareness gap: 1 in 3 Europeans unfamiliar with cystitis, half unaware women are most at risk. Pobrane z: https://uroweb.org/news/urgent-awareness-gap-1-in-3-europeans-unfamiliar-with-cystitis-half-unaware-women-are-most-at-risk
6. Kwok, M., McGeorge, S., Mayer‐Coverdale, J., Graves, B., Paterson, D. L., Harris, P. N., … & Roberts, M. J. (2022). Guideline of guidelines: management of recurrent urinary tract infections in women. BJU international, 130, 11-22.
7. EAU (2024). EAU Guidelines on Urological Infections. Pobrane z: https://d56bochluxqnz.cloudfront.net/documents/full-guideline/EAU-Guidelines-on-Urological-Infections-2024.pdf.
8. Medina, M., & Castillo-Pino, E. (2019). An introduction to the epidemiology and burden of urinary tract infections. Therapeutic advances in urology, 11, 1756287219832172.
9. Corrales-Acosta, E., Cuartiella Zaragoza, E., Monzó Pérez, M., Benítez Perdomo, S., Corrales-Riveros, J. G., & Corrales, M. (2025). Prevention of Recurrent Urinary Tract Infection in Women: An Update. Microbiology Research, 16(3), 66.
10. Wynn, J., Tse, V., Homewood, D., Fong, E., Roberts, M. J., Chung, E., & Dowling, C. (2024). What to do about recurrent urinary tract infections: A review of evidence behind emerging therapies. Australian journal of general practice, 53(5), 265-273.
11. Storme, O., Tirán Saucedo, J., Garcia-Mora, A., Dehesa-Dávila, M., & Naber, K. G. (2019). Risk factors and predisposing conditions for urinary tract infection. Therapeutic advances in urology, 11, 1756287218814382.
12. Indeks Leków. Medycyna Praktyczna. Pobrane z: https://indeks.mp.pl/.