Recepta na antykoncepcję – co należy wiedzieć?
Antykoncepcja hormonalna to jedna z najczęściej wybieranych metod zapobiegania ciąży. Wysoka skuteczność tabletek antykoncepcyjnych pozwala na najlepsze zabezpieczenie przed zajściem w ciążę. Coraz więcej pacjentek korzysta z nowoczesnych rozwiązań, takich jak e-recepta oraz możliwość uzyskania recepty online. System e-zdrowia w Polsce umożliwia otrzymanie recepty na antykoncepcję bez konieczności wizyty stacjonarnej, szczególnie w przypadku kontynuacji terapii.
Niezbędną receptę można uzyskać w gabinecie lekarskim podczas wizyty stacjonarnej lub w ramach telemedycyny (e-recepta online). Aby ją otrzymać, najczęściej wystarczy konsultacja lekarska, podczas której zostaną ustalone ewentualne przeciwwskazania do stosowania antykoncepcji. Lekarz i pacjentka wspólnie decydują o rodzaju terapii hormonalnej:
- tabletki jednoskładnikowe,
- tabletki dwuskładnikowe,
- plastry antykoncepcyjne,
- zastrzyki antykoncepcyjne,
- krążki dopochwowe,
- wkładka domaciczna.
Czy można otrzymać receptę na tabletki antykoncepcyjne bez badania?
W przypadku kontynuacji przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych konsultacja z lekarzem nie zawsze musi obejmować badanie fizykalne. Wywiad medyczny przeprowadzany podczas konsultacji (w tym również online) jest zazwyczaj wystarczający. Lekarz może wypisać receptę online, jeśli nie istnieją przeciwwskazania do stosowania tabletek antykoncepcyjnych.
Jeśli antykoncepcja ma być przyjmowana po raz pierwszy lub planowana jest zmiana preparatu, lekarz ginekolog online może zalecić wizytę w gabinecie lekarskim. Wówczas wykonywane są dodatkowe badania, które pozwalają dobrać odpowiednią metodę antykoncepcji hormonalnej i ocenić ryzyko skutków ubocznych.
Czy można dostać receptę na tabletki antykoncepcyjne na rok?
Polskie przepisy umożliwiają przepisanie e-recepty lekarskiej na tabletki antykoncepcyjne online ważnej nawet przez 365 dni, co pozwala na realizację terapii przez cały rok. Jednak pierwsze opakowanie należy wykupić w aptece w ciągu 30 dni od daty na recepcie.
Lekarz może zalecić kontrole stanu zdrowia pacjentki, szczególnie jeśli w przeszłości występowały skutki uboczne lub istnieją inne czynniki ryzyka.
Czy lekarz rodzinny wystawi receptę na antykoncepcję?
Lekarz rodzinny ma prawo wystawić receptę na antykoncepcję hormonalną, w tym również e-receptę. Dotyczy to zarówno przedłużania stosowanego wcześniej leczenia, jak i nowych przypadków, o ile lekarz oceni, że nie istnieją przeciwwskazania. W razie potrzeby pacjentka może zostać skierowana na konsultację z ginekologiem.
Możesz poprosić o przepisanie hormonalnej antykoncepcji awaryjnej, jednak decyzja należy do lekarza. W niektórych przypadkach, np. przy nieregularnym cyklu miesiączkowym lub współistniejących chorobach, lekarz rodzinny może odmówić i zalecić konsultację z lekarzem specjalistą.
Jaki lekarz może przepisać e-receptę na antykoncepcję hormonalną? Ginekolog czy inny lekarz?
Uzyskanie recepty na antykoncepcję jest możliwe podczas każdej wizyty u lekarza – nie tylko u ginekologa. Receptę może wypisać każdy lekarz z prawem wykonywania zawodu, o ile ma niezbędne informacje o stanie zdrowia pacjentki, przyjmowanych lekach oraz wiedzę na temat hormonalnych środków antykoncepcyjnych.
Ginekolog dysponuje najbardziej specjalistyczną wiedzą na temat metod antykoncepcji hormonalnej i najczęściej dobiera odpowiedni preparat. Inni lekarze (w tym lekarze POZ) zazwyczaj zajmują się kontynuacją leczenia według zaleceń lekarza ginekologa. Coraz częściej pojawia się także opcja uzyskania odpowiednich tabletek antykoncepcyjnych w ramach konsultacji z lekarzem online.
Jakie środki antykoncepcyjne są dostępne na receptę?
Na rynku jest dostępnych wiele preparatów – różnią się one nie tylko formą, składem hormonalnym, ale także sposobem stosowania. Przedstawiamy wybrane metody antykoncepcji hormonalnej oraz ich najczęściej przepisywane nazwy handlowe:
Tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe:
- Azalia,
- Cerazette,
- Dessette Mono,
- Lemena, Limetic,
- Ovulan,
- Slinda,
- Symonette.
Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe:
- Aidee,
- Angiletta,
- Asubtela,
- Atywia,
- Axia Conti,
- Belara,
- Bonadea,
- Cleonita,
- Daylette,
- Diane-35,
- Dionelle,
- Dorin,
- Drovelis,
- Elin,
- Femoden,
- Harmonet,
- Jeanine,
- Kelzy PR,
- Kontracept,
- Lesinelle,
- Levomine,
- Liberelle,
- Logest,
- Madinette,
- Marvelon,
- Mercilon,
- Microgynon 21,
- Midiana, Naraya,
- Novynette,
- Oralcon,
- Ovulastan,
- Regulon,
- Rigevidon,
- Seasonique,
- Vibin,
- Vines,
- Yasmin,
- Yasminelle,
- Yaz,
- Zoely,
- Qlaira.
Plastry antykoncepcyjne:
- Evra.
Pierścienie dopochwowe (krążki):
- NuvaRing,
- Ginoring,
- PolaRing,
- Circlet.
Implanty antykoncepcyjne:
- Implanon NXT.
Zastrzyki hormonalne:
- Depo-Provera.
Wkładki domaciczne hormonalne:
- Mirena,
- Kyleena,
- Jaydess,
- Levosert.
Wkładki domaciczne bez hormonów:
- Nova T 380 (Cu380Ag),
- Copper TCu 380A (lub TCu 380A SMB),
- Spirala Cu 375 Standard (Multiload),
- Pregna Copper Cu 375.
Wybór antykoncepcji hormonalnej jest dziś bardzo szeroki, a decyzja o odpowiedniej metodzie powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb zdrowotnych i stylu życia pacjentki, po skonsultowaniu się z lekarzem.
Jaka antykoncepcja awaryjna jest dostępna na receptę?
Antykoncepcja awaryjna obejmuje dwa podstawowe preparaty:
- EllaOne (octan uliprystalu): działa do 120 godzin po stosunku;
- Escapelle, Livopill (lewonorgestrel): skuteczność do 72 godzin, optymalnie w ciągu 12 godzin.
Wymagają recepty lekarskiej, choć w ramach programu pilotażowego farmaceuci mogą wystawiać recepty farmaceutyczne na ellaOne dla osób powyżej 15. roku życia.
Czy tabletka „dzień po” jest dostępna bez recepty?
Obecnie tabletka „dzień po” dostępna jest wyłącznie na receptę. Możliwość jej uzyskania w aptece bez wizyty u lekarza istnieje jedynie w przypadku preparatu ellaOne – w wybranych aptekach uczestniczących w programie NFZ. Farmaceuta wystawi receptę na tabletki antykoncepcyjne po przeprowadzeniu krótkiego wywiadu.
FAQ – pytania o receptę na antykoncepcję
Jak długo ważna jest recepta na antykoncepcję hormonalną?
Standardowo e-recepta na pigułki antykoncepcyjne jest ważna przez 30 dni. W przypadku recepty rocznej – do 365 dni, o ile pierwsze opakowanie zostanie wykupione w ciągu 30 dni od daty wystawienia. Po upływie 30 dni będzie realizowana z pominięciem leków na dni, które już minęły.
Czy każdy lekarz wypisze receptę na antykoncepcję?
Receptę na antykoncepcję hormonalną można uzyskać podczas dowolnej wizyty u lekarza z pełnym prawem wykonywania zawodu. W praktyce jednak nie każdy podejmuje się preskrypcji – np. z powodu braku informacji o stanie zdrowia pacjentki, wiedzy o przyjmowaniu hormonów lub przekonań osobistych.
Czy lekarz może odmówić wystawienia recepty na antykoncepcję?
Odmowa może nastąpić z powodów medycznych (przeciwwskazania, skutki uboczne, zły stan zdrowia pacjentki) lub z powołaniem się na klauzulę sumienia. Lekarz powinien poinformować, gdzie pacjentka może uzyskać świadczenie u innego specjalisty.
Bibliografia
- Rejestry e-Zdrowia, Rejestr Produktów Leczniczych, https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public – dostęp 21.05.2025.
- Medycyna Praktyczna, Depo-Provera – zawiesina do wstrzykiwań, https://www.mp.pl/pacjent/leki/lek/30210,Depo-Provera-zawiesina-do-wstrzykiwan – dostęp 21.05.2025.
- Antykoncepcja awaryjna w aptekach, https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/antykoncepcja-awaryjna-w-aptekach – 21.05.2025.
- Jak długo ważna jest e-recepta, https://pacjent.gov.pl/e-recepta/jak-dlugo-wazna-jest-e-recepta – 21.05.2025.
- Recepty i leki, https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/recepty-i-leki/ – 21.05.2025.
- Antykoncepcja awaryjna w Polsce – podsumowanie pierwszego roku, https://e-ginekologia.pl/index.php/czytaj-wiecej-interpretacje-prawne/34-gabinet/4357-antykoncepcja-awaryjna-w-polsce.html – 21.05.2025.
- Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące wskazań i bezpieczeństwa stosowania antykoncepcji hormonalnej oraz wewnątrzmacicznej, Ginekol Pol. 3/2014, 85, 234-239, https://www.ptgin.pl/artykul/wskazanie-i-bezpieczenstwo-stosowania-antykoncepcji-hormonalnej-oraz-wewnatrzmacicznej – 21.05.2025.
- Stanowisko Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące stosowania antykoncepcji awaryjnej zawierającej lewonorgestrel lub octan uliprystalu, https://www.ptgin.pl/artykul/stanowisko-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow-dotyczace-stosowania – 21.05.2025..
- Pharmindex, https://pharmindex.pl/listalekow# – 21.05.2025.
