Niedobór witaminy D. Jaki lek z witaminą D3 stosować?

Przykładowe nazwy leków z witaminy D

Przykładowe leki zawierające witaminę D to:

• Calperos Osteo,
• Calsus,
• Devisol – 25,
• Detriol,
• Dekristol (Forte, Pro),
• Devikap,
• Juvit D3,
• Solderol,
• Solderol 2K,
• Soligamma,
• Vitamin D3 Krka.

Jakie są wskazania do stosowania leku z witaminą D3?

Leki z witaminą D na receptę (cholekalcyferol w wyższych dawkach, kalcyfediol lub kalcytriol) są stosowane w leczeniu stwierdzonych niedoborów, w grupach wysokiego ryzyka oraz u pacjentów z określonymi schorzeniami.

Jakie stężenia witaminy D wymagają recepty?

Produkty lecznicze zawierające witaminę D w dawce przekraczającej 4000 j.m. (jednostek międzynarodowych) w jednej porcji (np. na jedną kapsułkę) są dostępne wyłącznie na receptę.

W jakich sytuacjach niedobór witaminy D wymaga interwencji lekarza?

Interwencja lekarska jest niezbędna, gdy stężenie w organizmie jest poniżej 10-20 ng/ml (w badaniu krwi) lub gdy pacjent ma schorzenia, które zwiększają zapotrzebowanie na witaminę D.

Czy witamina D może być refundowana?

Witamina D – lek na receptę może być refundowana w określonych wskazaniach klinicznych. W przypadku profilaktyki lub leczenia bez medycznego wskazania do refundacji pacjent ponosi pełny koszt zakupu w aptece. Zakres refundacji może się zmieniać, dlatego warto sprawdzić aktualne wytyczne lub poradzić się lekarza.

Czym różni się witamina D na receptę od preparatów bez recepty (OTC)?

Różnice między witaminą D na receptę a pozostałymi preparatami dotyczą przede wszystkim przeznaczenia. Leki przepisywane przez lekarza stosowane są w leczeniu poważnych niedoborów i chorób. Produkty lecznicze o niższych dawkach, preparaty OTC są najczęściej przeznaczone do profilaktyki.

Jakie są główne różnice między lekiem a suplementem diety z witaminą D?

Między lekami a suplementami diety występują znaczące różnice we właściwościach:

• leki mają udokumentowane działanie lecznicze;
• suplement diety jest traktowany jako żywność.

Z medycznego punktu widzenia tylko witamina d3 lek (nie suplement) gwarantuje kontrolowaną zawartość substancji aktywnej oraz potwierdzone działanie terapeutyczne.

Czy leki na receptę z witaminą D podlegają bardziej rygorystycznym kontrolom jakości?

Wszystkie leki, również te zawierające witaminę D, przed dopuszczeniem do obrotu muszą przejść skomplikowany proces rejestracji w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Proces obejmuje m.in. ocenę:

• skuteczności,
• bezpieczeństwa,
• jakości.

Dodatkowo każdy lek przed wydaniem pacjentowi musi zostać sprawdzony w aptece pod kątem autentyczności w Polskim Systemie Weryfikacji Autentyczności Leków. Ma to zapobiegać stosowaniu potencjalnie zagrażających zdrowiu sfałszowanych środków leczniczych.

Czy preparaty na receptę zawierają wyższą dawkę witaminy D? (Devikap, Solderol)

Dawka witaminy D w preparatach dostępnych na receptę może być znacznie wyższa niż w preparatach OTC. W niektórych lekach ilość witaminy (w jednej porcji) wynosi 7 000 j.m., 10 000 j.m., 30 000 j.m. (np. lek Solderol), a nawet 50 000 j.m. (np. lek Devikap).

Samodzielne stosowanie tak wysokich dawek jest niebezpieczne ze względu na ryzyko toksyczności. Może ona prowadzić do nadmiernego wzrostu stężenia wapnia we krwi (hiperkalcemii) i w moczu (hiperkalciurii), fosfatemii i zahamowania wydzielania parathormonu. Taki stan może wpływać negatywnie na funkcjonowanie różnych narządów (np. nerek, serca, mózgu).

Należy unikać przedawkowania witaminy D. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów należy zaprzestać przyjmowania leku i zwrócić się do lekarza.

Jakie są wskazania do przepisania witaminy D?

Przepisanie leku jest uzasadnione w sytuacjach, gdy istnieje niedobór witaminy D3 lub gdy jego ryzyko jest wysokie, np. w leczeniu chorób metabolicznych kości czy stanów związanych z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej.

W jakich chorobach należy stosować witaminę D?

Witamina D (oraz metabolity i analogi witaminy D) jest stosowana w leczeniu i profilaktyce stanów wynikających z jej niskiego poziomu w organizmie. Takimi stanami są mi.in. osteoporoza oraz osteomalacja. W ich przypadku celem terapii jest normalizacja, czyli równowaga wapnia i fosforu w organizmie i poprawa mineralizacji kości.

Leki stosowane w leczeniu osteoporozy i osteomalacji:

• cholekalcyferol – lek pierwszego rzutu;
• alfakalcydol – osteomalacja oporna na cholekalcyferol, osteoporoza pomenopauzalna i starcza; 
• kalcyfediol – osteomalacja (zwłaszcza w przebiegu przewlekłych chorób wątroby, leczenia przeciwpadaczkowego i kortykoterapii), osteodystrofia mocznicowa;
• kalcytriol – osteoporoza pomenopauzalna, osteodystrofia nerkowa, pooperacyjna i idiopatyczna.

Cholekalcyferol odgrywa istotną rolę również w profilaktyce krzywicy. Bardziej aktywne formy np. alfakalcydol i kalcytriol są przeznaczone dla rzadkich, specyficznych typów krzywicy, które wynikają z zaburzeń metabolizmu.

Istnieje szereg innych schorzeń, w których profilaktyka i leczenie są równie istotne. Zalecenia stosowania dotyczą zaburzeń wchłaniania witaminy D: celiakia, mukowiscydoza, choroba Leśniowskiego-Crohna, przewlekłe zapalenie trzustki, niedrożność dróg żółciowych, niewydolność wątroby, cholestaza, po operacjach bariatrycznych.

Wysokie ryzyko niedoboru witaminy D u dorosłych dotyczy również pacjentów z niedoczynnością przytarczyc i rzekomą niedoczynnością przytarczyc. Te schorzenia predysponują do rozwoju chorób kości.

Metabolizm witaminy D jest złożonym procesem. Zaburzenia przemian mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. 

Czy otyłość jest wskazaniem do stosowania wyższych dawek witaminy D?

Osoby z otyłością często mają niższy poziom witaminy D we krwi. Zmagazynowana w tkance tłuszczowej wykazuje ograniczoną biodostępność dla organizmu. Leczenie osób otyłych wymaga zastosowania podwojonej dawki w stosunku do zalecanej dla rówieśników o prawidłowej masie ciała.

Kiedy lekarz może przepisać witaminę D dzieciom, w tym również wcześniakom?

Lekarz zaleca przyjmowanie witaminy D dzieciom od pierwszych dni życia w ramach profilaktyki krzywicy. Działanie zapobiegawcze u małych dzieci standardowo prowadzone jest lekiem OTC.

Podanie witaminy D wcześniakom powinno odbywać się pod kontrolą specjalisty, z monitorowaniem stężenia w surowicy po około 4 tygodniach.

Jaka jest najlepsza witamina D3 w formie leku?

Pytanie „witamina d3 – jaka najlepsza?” jest jednym z częstych pytań, zadawanych przez pacjentów.

Najlepszy preparat z witaminą D to taki, który jest najlepiej dopasowany do potrzeb pacjenta. Dzięki takiej terapii można osiągnąć optymalne stężenie witaminy D we krwi, jednocześnie unikając toksyczności.

Leczenie witaminą D, dobór preparatu i dawki leku, najlepiej ustalić indywidualnie podczas konsultacji z lekarzem.

Czym różni się witamina D3 w formie leku od suplementu?

Witamina D3 lek różni się od suplementu rodzajem substancji czynnej lub jej dawką. Dawki wyższe niż 4000 j.m. są dostępne wyłącznie w postaci leków. 

W suplementach diety dozwolone są następujące źródła witaminy D3:

• cholekalcyferol;
• monohydrat kalcydiolu.

Główne rodzaje witaminy D3 obecne w lekach:

• cholekalcyferol;
• kalcyfediol (25(OH)D3);
• alfakalcydol i kalcytriol (aktywne formy witaminy D).

Przyjmowanie leku z witaminą D jest uznawane za bezpieczniejsze niż suplementacja.

Na co zwrócić uwagę, wybierając lek z witaminą D3?

Wybierając najlepszą witaminę D3 lek, należy upewnić się, że jest to preparat zarejestrowany jako produkt leczniczy. Warto również skonsultować dawkę oraz formę (krople, kapsułki) z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie w przypadku chorób współistniejących lub gdy pacjent przyjmuje inne leki.

W przypadku chęci przyjmowania witaminy D podczas karmienia piersią i w ciąży należy zwrócić się do lekarza.

Czy dawka witaminy D3 wpływa na jej skuteczność?

Tak – ale skuteczność nie zależy wyłącznie od wielkości dawki, lecz od jej dopasowania do indywidualnych potrzeb i celu leczenia. Zbyt niska może nie przynieść efektu, a zbyt wysoka zwiększa ryzyko działań niepożądanych.

Najlepsza skuteczna dawka to taka, która pozwala osiągnąć terapeutyczny poziom witaminy D we krwi przy minimalnym ryzyku działań niepożądanych.

Za optymalne dla zdrowia uznaje się stężenie 25(OH)D we krwi w zakresie 30–50 ng/ml (75–125 nmol/l).

Jakie jest dawkowanie witaminy D? (lek Devikap – ulotka)

Preparaty witaminy D zawierają wysokie dawki substancji czynnej. Zazwyczaj przyjmuje się je rzadziej niż codziennie – na przykład raz w tygodniu lub raz w miesiącu.

Sugerowane stosowanie (na podstawie ulotki leku Devikap):

• 20000 j.m. dwa razy w tygodniu lub 40000 j.m. raz na tydzień przez 1-3 miesiące;
• lub 50000 j.m. raz na tydzień przez 1-3 miesiące.

Po osiągnięciu prawidłowego stężenia 25(OH)D zaleca się przejście na dawki podtrzymujące – np. 2000 j.m. na dobę lub 10000 j.m. na tydzień.

Przed zastosowaniem leku konicznie skonsultuj się z lekarzem – może dokonywać zmian w zależności od stanu zdrowia.

Jak lekarz ustala indywidualne dawkowanie?

Lekarz ustala indywidualne dawkowanie na podstawie:

• wyniku badania stężenia 25(OH)D we krwi;
• wieku pacjenta;
• masy ciała;
• diety;
• ekspozycji na słońce;
• karnacji;
• chorób współistniejących.

Lek należy zawsze przyjmować zgodnie z zaleceniem lekarza, zwłaszcza jeśli masz choroby przewlekłe, BMI poza normą lub inne czynniki wpływające na metabolizm witaminy D.

Jakie są typowe dawki witaminy D w leczeniu niedoborów?

W leczeniu niedoboru witaminy D dawkowanie zależy od jego stopnia, masy ciała pacjenta, wieku oraz stanu zdrowia.

Zalecane stosowanie cholekacyferolu w leczeniu niedoborów:

• dorośli i seniorzy: 7000–10 000 j.m./dobę lub 20 000–50 000 j.m. raz na tydzień;
• dzieci i młodzież: 3000–10 000 j.m./dobę;
• otyłość, zaburzenia wchłaniania, schorzenia przewlekłe: nawet do 50 000 j.m./dobę.

Po unormowaniu poziomu przechodzi się na dawki podtrzymujące – np. 2 000 j.m./dobę lub 10 000 j.m./tydzień.

Jakie są zalecane dawki w profilaktyce?

W profilaktyce niedoboru witaminy D u osób dorosłych zaleca się dawki 1000 j.m. – 2000 j.m/dobę. U dorosłych z grupy wysokiego ryzyka mogą być wyższe, do 4000 j.m.

Czy dawkowanie różni się u dzieci i dorosłych?

Dawkowanie różni się u dzieci i dorosłych – jest zależne od wielu czynników, w tym m.in. od wieku i masy ciała, spożycia witaminy D w diecie, czasu opalania.

Uproszczone zalecenia w profilaktyce u osób zdrowych:

• u noworodków urodzonych o czasie zaleca się 400 j.m. dziennie;
• u wcześniaków – 400–800 j.m.;
• u dzieci w wieku 1–10 lat rekomendowana dawka wynosi 600–1000 j.m. na dobę;
• od 11 roku życia standardowe zalecane dawki stają się zbliżone do dawek dla dorosłych i mieszczą się w zakresie 800/1000–2000 j.m. na dobę.

FAQ – lek z witaminą D

Dlaczego Devikap jest dostępny wyłącznie na receptę?

Najważniejsze powody, dlaczego Devikap jest na receptę: wysoka dawka jednostkowa; większe ryzyko działań niepożądanych, np. hiperkalcemii – wskazana jest kontrola w przypadku dużego stężenia wapnia we krwi i w moczu; indywidualizacja leczenia i monitoring – lek Devikap powinien być przyjmowany w schemacie uwzględniającym stan kliniczny pacjenta.

Witamina D3: lek czy suplement?

Należy stosować witaminę D3 lek – nie suplement.

Najważniejsze różnice to: cel stosowania: lecznicze działanie witaminy D kontra funkcja uzupełniająca w suplemencie; kontrola jakości: rygorystyczna dla leku, ograniczona dla suplementu; dawka substancji czynnej: pewna w leku, deklarowana w suplemencie; wymóg posiadania badań klinicznych potwierdzających skuteczność dla leku.

Witamina D3: jaka jest najlepsza?

Czynniki, które wpływają na skuteczność preparatu: jest lekiem; zawiera odpowiedni nośnik (trigliceryd) – lepsze wchłanianie; indywidualny schemat dawkowania  – dobrany przez lekarza.

Z medycznego punktu widzenia „najlepsza witamina D3” to niekoniecznie ta o najwyższej zawartości, lecz ta, której dawkowanie jest zindywidualizowane do potrzeb pacjenta. Pozwala to osiągnąć optymalne stężenie witaminy D w organizmie, jednocześnie unikając toksyczności.

Przyjmowanie witaminy D3 a karmienie piersią

Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, często ma wskazania do przyjmowania witaminy D3. Jednak ze względu na bezpieczeństwo swoje i dziecka, powinno to zostać omówione ze specjalistą podczas konsultacji lekarskiej.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania witaminy D3?

Nie powinno się stosować witaminy D u dorosłych pacjentów, w przypadku uczulenia na tę witaminę lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku. Przed zastosowaniem tego leku lub w razie wątpliwości należy zwrócić się do lekarza specjalisty.

Bibliografia

1. Aleksandra Karmańska, Wielokierunkowe działanie witaminy D, UM REPORTS, 12.2021, Wydawnictwo Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, ŁÓDŹ 2021, https://wydawnictwo.umed.pl/wp-content/uploads/2021/12/MONOGRAFIA_12_2021.pdf – dostęp 16.06.2025.
2. Grant W., Lahore H., McDonell S. et al. Evidence that vitamin D supplementation could
   reduce risk of influenza and COVID-19 infections and deaths. Nutrients 2020; 12(4):988, DOI:10.3390/nu12040988 – dostęp 16.06.2025.
3. Claudia Sosnowska, Wytyczne dotyczące profilaktyki i leczenia niedoboru witaminy D – aktualizacja z 2023 r. w Polsce, Standardy Medyczne/Pediatria 2023, T. 20, 365-374 – dostęp 15.06.2025.
4. Agnieszka Grużewska, Kinga Grużewska-Piotrowska, Vitamin D – knowledge among people about its properties and effects based on anonymous surveys, Quality in Sport. 2023;14(1):113-125. eISSN 2450-3118. DOI https://dx.doi.org/10.12775/QS.2023.14.01.009 – dostęp 12.06.2025.
5. de Oliveira LF, de Azevedo LG, da Mota Santana J, de Sales LPC, Pereira-Santos M. Obesity and overweight decreases the effect of vitamin D supplementation in adults: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Rev Endocr Metab Disord. 2020 Mar;21(1):67-76. doi: 10.1007/s11154-019-09527-7 – dostęp 16.06.2025
6. Piotr Kmieć, Krzysztof Sworczak, Korzyści i zagrożenia wynikające z suplementacji witaminą D, Forum Medycyny Rodzinnej 2017, tom 11, nr 1, 38–46,  2017 Via Medica ISSN 1897–3590 – dostęp 12.06.2025.
7. Bogna Grygiel-Górniak, Adam Thiem, Włodzimierz Samborski, Znaczenie witaminy D w układowych chorobach tkanki łącznej, Varia Medica 2021 tom 5, nr 1, strony 91–99, Copyright © 2021 Via Medica ISSN 2544-4212, e-ISSN 2544-7890 – dostęp 15.06.2025.
8. Jakub Kuciński, Zuzanna Fryska, Adam Wołejko, Paweł Semeniuk, Rafał Burczyk, Natalie Górna, Adam Łabuda, Ewelina Mazurek, Aktualne zalecenia w Polsce dotyczące suplementacji witaminy D, Med Og Nauk Zdr. 2023; 29(4): 277–282. doi: 10.26444/monz/176079 – dostęp 14.06.2025.
9. Luo C, Sun Y, Zeng Z, Liu Y, Peng S. Vitamin D supplementation in pregnant women or infants for preventing allergic diseases: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Chin Med J (Engl). 2022 Jan 12;135(3):276–284. doi:10.1097/ CM9.0000000000001951 – dostęp 14.06.2025.
10. Płudowski, P.; Kos-Kudła, B.; Walczak, M.; Fal, A.; Zozulińska-Ziółkiewicz, D.; Sieroszewski, P.; Peregud-Pogorzelski, J.; Lauterbach, R.; Targowski, T.; Lewiński, A.; et al. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients 2023, 15, 695. https://doi.org/10.3390/nu15030695
11. eZdrowie, CHPL, Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta, Devikap, 20 000 IU, kapsułki, miękkie Devikap, 50 000 IU, kapsułki, miękkie – dostęp 16.06.2025.