Migrena: jaki lek jest skuteczny na ból głowy i kiedy potrzebna jest recepta?

Czym jest migrena i jak odróżnić ból migrenowy od zwykłego bólu głowy?

Migrena to choroba neurologiczna, charakteryzująca się nawracającymi atakami silnego bólu głowy. Jest uznawana za jedno z najbardziej upośledzających schorzeń na świecie. Znacząco obniża jakość życia i utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Do początku XIX wieku uznawana była za „urojoną dolegliwość dam”. Dziś, dzięki rozwojowi nauki, wiemy, że cechuje ją reaktywność naczynioruchowa na podłożu zmian napadowych w ośrodkowym układzie nerwowym.

Typowy ból migrenowy jest jednostronny, pulsujący i nasila się podczas aktywności fizycznej. Często towarzyszą mu uciążliwe objawy, takie jak nudności, wymioty oraz ekstremalna nadwrażliwość na światło (fotofobia) i dźwięk (fonofobia).

W niektórych przypadkach napad poprzedza tzw. aura, która jest zespołem całkowicie odwracalnych objawów neurologicznych. Rozwija się stopniowo i trwa zazwyczaj od 5 do 60 minut, poprzedza lub współistnieje z bólem głowy. Najczęstsza jest aura wzrokowa (np. błyski, mroczki, zygzakowate linie, zaburzenia widzenia), ale może występować również:

• aura czuciowa (np. mrowienie lub drętwienie, zwłaszcza w okolicy dłoni i ramion, rozprzestrzeniające się na nos i usta);
• zaburzenia mowy (np. afazja);
• aura z pnia mózgu (z dyzartrią, zawrotami głowy, dwojeniem, ataksją);
• siatkówkowa (z nagłą jednooczną utratą widzenia).

„Zwykły” ból głowy (napięciowy) różni się od migreny pod wieloma względami. Jego charakterystyczne cechy to:

• obustronne umiejscowienie;
• uciskowy charakter, często opisywany jako „głowa jak w imadle”;
• nasilenie niewielkie lub umiarkowane;
• nie nasila się przy rutynowej aktywności fizycznej;
• zazwyczaj brak nudności i wymiotów;
• występuje co najwyżej jeden z objawów towarzyszących, np. nadwrażliwość na światło lub dźwięk, ale nie oba jednocześnie;
• często pojawia się w godzinach popołudniowych lub wieczornych.

Dokładna ocena objawów pozwala odróżnić migrenę od innych bólów głowy. To pierwszy krok do postawienia trafnej diagnozy i wdrożenia skutecznego leku.

Kiedy lek na migrenę bez recepty może być skuteczny na ból głowy?

Tabletki na migrenę bez recepty mogą być skuteczne w przypadku łagodnych do umiarkowanych napadów. Zaleca się stosowanie prostych środków przeciwbólowych lub niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), tj. kwas acetylosalicylowy (ASA) i ibuprofen. Wykazują działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Paracetamol działa na bóle głowy o różnym nasileniu i przeciwgorączkowo, ale nie redukuje stanu zapalnego. Mimo to również jest rekomendowany.

Leki przeciwbólowe dostępne bez recepty należy przyjąć od razu po wystąpieniu pierwszych objawów migreny, i to w odpowiednio wysokiej dawce. Takie postępowanie nie tylko zwiększa skuteczność, ale również skraca czas trwania napadu i zapobiega nawrotom.

Skuteczne w łagodzeniu bólu są również leki złożone – połączenie kwasu acetylosalicylowego, paracetamolu i kofeiny wykazało szybsze i silniejsze działanie w porównaniu do preparatu zawierającego jeden rodzaj substancji aktywnej (np. leku z ibuprofenem).

Jakie tabletki na migrenę są dostępne bez recepty i zawierają kofeinę?

Tabletki i leki z kofeiną dostępne bez recepty:

• Apap Extra,
• Apap migrena,
• Cefalgin Migraplus,
• Coffepirine Tabletki od bólu głowy,
• Etopiryna,
• Etopiryna Extra,
• Excedrin MigraStop,
• Gripex Control,
• Kopiryna – tabletki od bólu głowy,
• Theraflu Complete,
• Saridon,
• Solpadeine.

Kiedy konieczna jest recepta na lek na migrenę?

Konsultacja z neurologiem i recepta na specjalistyczny lek są niezbędne gdy:

• standardowe środki na ból głowy bez recepty nie przynoszą ulgi;
• ból jest trudny do zniesienia (umiarkowany do ciężkiego nasilenia);
• ataki migreny zdarzają się często (powyżej 4 dni w miesiącu).

Nadużywanie leków na ból głowy i migrenę bez recepty może prowadzić do nasilenia częstotliwości i natężenia objawów, a z czasem do rozwoju tzw. bólów głowy z nadużywania leków.

Dlatego nie należy zwlekać z wizytą – przewlekły ból wymaga profesjonalnej diagnozy, a odpowiedni lek na receptę może znacząco poprawić jakość życia.

Czy tryptany są skuteczne na każdy ból głowy? Jakie są ich potencjalne skutki uboczne?

Tryptany to grupa silnych leków na migrenowy ból głowy. Nie będą skuteczne na dolegliwości innego pochodzenia (np. napięciowy ból głowy). Ich działanie polega na zwężaniu rozszerzonych naczyń krwionośnych w mózgu i blokowaniu uwalniania neuroprzekaźników odpowiedzialnych za ból i stan zapalny.

Tryptany na receptę:

• Almozen,
• ApoMigra,
• Bellergot,
• Cinie,
• Ergotaminum Filofarm,
• Frimig,
• Frimig Duo,
• Imigran,
• Migtan,
• Relpax,
• Sumamigren,
• Sumatriptan Medical Valley,
• Sumatriptan SUN,
• Sumigra,
• Zolmiles.

Do najczęstszych skutków ubocznych należą:

• uczucie ucisku w klatce piersiowej i gardle;
• mrowienie;
• zawroty głowy i nudności;
• senność, zmęczenie, uczucie ciężkości;
• zawał mięśnia sercowego, udar, zaburzenia rytmu serca.

Jakie są najnowsze leki na migrenę? Przyszłość leczenia migreny

W walce z bólem migrenowym obserwuje się znaczący postęp i wiele nadziei, głównie dzięki nowym klasom leków, lepszemu zrozumieniu mechanizmów choroby oraz bardziej spersonalizowanym strategiom leczenia.

Największe nadzieje w leczeniu migreny wiąże się z następującymi grupami leków i terapii:


• gepanty (antagoniści receptora CGRP): mogą być stosowane zarówno do przerywania ostrego napadu migreny (leczenie doraźne), jak i w profilaktyce migreny epizodycznej;
• przeciwciała monoklonalne anty-CGRP (mAbs): to leki biologiczne, które ograniczają transmisję bodźców bólowych. Zrewolucjonizowały leczenie zapobiegawcze migreny. Są szczególnie zalecane pacjentom, u których wcześniejsze terapie profilaktyczne okazały się nieskuteczne;
• ditany: nowa klasa leków przeznaczonych do doraźnego leczenia napadów migreny;
• toksyna botulinowa (BoNT-A): rekomendowana w leczeniu migreny przewlekłej. Badania wykazały jej skuteczność w zmniejszeniu liczby dni z bólem (ponad 50% redukcji).

Przyszłość leczenia migreny jest obiecująca, a badania koncentrują się na nowych celowanych terapiach tj. antagoniści PACAP i gluranty.

Czy istnieją leki zapobiegające napadom migreny? Kiedy się je stosuje?

Tak, istnieje leczenie profilaktyczne migreny. Głównym celem leczenia zapobiegawczego jest zmniejszenie częstości, nasilenia i skrócenie czasu ataków. Dodatkowo ma również poprawiać reakcję na leczenie doraźne, zmniejszać ryzyko wystąpienia bólów głowy z nadużycia leków oraz zapobiegać transformacji migreny epizodycznej w przewlekłą.

Wskazaniami są:

• ataki występujące co najmniej 4 dni w miesiącu;
• ból trwający długo (48–72 godzin);
• liczba dni z bólem głowy przekraczająca 15 w miesiącu, co wiąże się z przyjmowaniem dużych ilości leków przeciwbólowych;
• przeciwwskazania do stosowania leków doraźnych;
• objawy niepożądane po stosowanych lekach doraźnych;
• ryzyko nadużywania leków i transformacji migreny epizodycznej w migrenę przewlekłą;
• szczególne postacie np. migrena połowiczoporaźna, migrena z aurą z pnia mózgu, migrena z przedłużoną aurą czy migrenowy zawał mózgu.

W profilaktyce migreny stosuje się następujące grupy leków:

• beta-blokery (np. metoprolol, propranolol, atenolol, bisoprolol);
• przeciwciała monoklonalne anty-CGRP (np. renumab, fremanezumab);
• gepanty (np. rimegepant, ubrogepant);
• leki przeciwpadaczkowe (np. kwas walproinowy, topiramat);
• leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina, wenlafaksyna);
• blokery kanałów wapniowych (np. flunaryzyna);
• toksyna botulinowa typu A (BoNT-A) – zalecana w leczeniu migreny przewlekłej, podawana w iniekcjach co 12 tygodni.

Przykładowe leki na receptę z apteki stosowane zapobiegawczo:

• Aimovig,
• Ajovy,
• Amitriptylinum VP,
• Convulex,
• Etopro,
• Flunarizinum WZF,
• Oritop,
• Propranolol Accord,
• Topamax.

Dobór preparatu zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta, wymagają współpracy z lekarzem i regularnych kontroli.

Jakie środki na ból głowy są bezpieczne dla kobiet w ciąży?

Leczenie bólu głowy u kobiet w ciąży to duże wyzwanie. Większość nowych leków na migrenę ma ograniczone dane dotyczące przyjmowania w tym okresie, a zalecenia często skłaniają się ku unikaniu ich stosowania, chyba że korzyści dla matki wyraźnie przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka. Każdy lek przyjmowany podczas ciąży powinien być skonsultowany z lekarzem prowadzącym.

Samodzielne leczenie migreny w tym okresie jest bardzo ryzykowne. 

Czy silny ból głowy zawsze oznacza migrenę? Kiedy należy bezzwłocznie skonsultować się z lekarzem?

Nie tylko migrena może powodować silny ból głowy. Istnieją sygnały alarmowe, które powinny skłonić Cię do natychmiastowej porady.

Należy skonsultować się z lekarzem, gdy wystąpi:

• nagły, piorunujący ból głowy, najsilniejszy w życiu;
• ból i gorączka (w połączeniu ze sztywnością karku i drgawkami);
• ból, który występuje po urazie głowy i się nasila;
• ból głowy z towarzyszącymi zaburzeniami świadomości, mowy lub niedowładem kończyn.

Powyższe objawy mogą świadczyć o groźnych stanach jak np. krwotok podpajęczynówkowy czy zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Jakie są najlepsze leki na migrenę i leki dostępne do leczenia bólu głowy?

Nie ma jednego skutecznego leku na migrenę, uniwersalnego dla wszystkich. Wybór zależy od siły i częstotliwości bólu, objawów towarzyszących oraz ogólnego stanu zdrowia. Nierzadko dobór odpowiednich tabletek odbywa się empirycznie – metodą prób i błędów.

W przypadku łagodnej migreny można stosować lek bez recepty np.: ibuprofen, kwas acetylosalicylowy i paracetamol z kofeiną. Te nieopioidowe leki przeciwbólowe rzadziej niż tryptany powodują działania niepożądane i mają mniej przeciwwskazań.

W przypadku umiarkowanych i silnych napadów migreny, tryptany są uznawane za „złoty standard” leczenia i są rekomendowane w klasie A. Oznacza to, że istnieją mocne dowody naukowe na ich skuteczność. Z drugiej strony ich działanie zwężające naczynia krwionośne (kluczowe dla ich efektywności) powoduje, że są przeciwwskazane u pacjentów z niektórymi chorobami naczyń krwionośnych i serca.

W postaci przewlekłej niezbędna jest profilaktyka. Przyjmowanie nowoczesnych leków biologicznych zmniejsza liczbę dni z dolegliwościami w miesiącu, również u pacjentów, którzy nie reagowali na wcześniejsze terapie.

U części pacjentów odnotowano redukcję liczby dni z bólem o ponad 50%.

Indywidualne podejście umożliwi dobór preparatu, który zmniejszy ból i pozwoli na powrót pacjenta do normalnego funkcjonowania – współpraca z lekarzem powinna opierać się na przestrzeganiu zaleceń i prowadzeniu dzienniczka migrenowego.

FAQ – najczęściej zadawane pytania przez pacjentów

Czy dieta może wpływać na migrenę?

Tak, u niektórych osób pewne produkty mogą wyzwalać atak migreny. Do najczęstszych „wyzwalaczy” należą: sery pleśniowe, czekolada, czerwone wino, produkty wysoko przetworzone (zawierające glutaminian sodu, siarczyny, sztuczne barwniki) oraz niektóre owoce cytrusowe. Prowadzenie dzienniczka migrenowego pomaga zidentyfikować indywidualne czynniki.

Czy migrena z aurą wymaga innego leczenia?

Podstawowe leczenie bólu w migrenie z aurą jest podobne do tego w migrenie bez aury. Natomiast sam rodzaj aury może istotnie wpływać na dobór leków doraźnych. Tabletka przeciwbólowa lub tryptan powinny być przyjęte po ustąpieniu objawów aury, a na początku fazy bólowej. Aura jest zjawiskiem neurologicznym, a leki przeciwbólowe na nią nie działają.

Jakie są niefarmakologiczne metody łagodzenia bólu migrenowego?

Niefarmakologiczne sposoby łagodzenia bólu migrenowego mogą być stosowane jako uzupełnienie, a niekiedy jako alternatywa dla leków:

• terapie behawioralne i neuromodulujące (ONS);
• odpoczynek w cichym, zaciemnionym pomieszczeniu;
• okłady na czoło i skronie;
• techniki relaksacyjne i akupresura;
• regularna aktywność fizyczna;
• higiena snu;
• właściwe nawodnienie;
• zioła przeciwmigrenowe (np. krwawnik, rumianek, lawenda);
• przyjmowanie probiotyków wieloszczepowych;
• unikanie stresu.

Czy migrena może być dziedziczna?

W około 75% przypadków występuje obciążenie rodzinne. Migrenę uznaje się za chorobę genetyczną, której rozwój może być związany z aktywnością ponad 200 genów. Czynniki środowiskowe aktywują genetycznie uwarunkowaną podatność na migrenę.

Kiedy ból głowy u dziecka może być migreną?

Migrena występuje również u dzieci, ale jej objawy mogą być inne niż u dorosłych, np. ból głowy jest często obustronny (a nie jednostronny). Jeśli dziecko ma nawracające bóle głowy, które zakłócają jego funkcjonowanie, warto skonsultować się z pediatrą lub neurologiem dziecięcym.

Bibliografia

1. Jarosław Woroń, Receptor CGRP i jego rola w farmakoterapii migreny, Ból 2020, Tom 21, Nr 2, s. 44–47, DOI: 10.5604/01.3001.0014.5277 – dostęp 25.06.2025
2. Marcin Kopka, Gepanty drugiej generacji w leczeniu migreny – analiza wyników randomizowanych badań kontrolowanych, Aktualn Neurol 2022, 22 (4), p. 180–184 DOI: 10.15557/AN.2022.0022 – dostęp 22.06.2025
3. Marta Waliszewska-Prosół, Migrena — współczesne metody leczenia, przyszłe terapie, Polski Przegląd Neurologiczny 2021; 17 (1), 19–35, Copyright © 2021 Via Medica | ISSN 1734–5251 | e-ISSN 1734–9745 | DOI: 10.5603/PPN.2021.0003 – dostęp 22.06.2025
4. Adam Stępień i wsp., Zalecenia ekspertów i konsultantów krajowych dotyczące postępowania u pacjentów leczonych z powodu migreny ze współwystępującą depresją. Diagnoza. Strategie terapeutyczne.,Psychiatr. Pol. 2022; 56(4): 711–728 PL ISSN 0033-2674 (PRINT), ISSN 2391-5854 (ONLINE), DOI: https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/139596 – dostęp 21.06.2025
5. Piotr Moneta, Michał Kaczmarek, Michał Przybylski, Agnieszka Durko, Andrzej Żytkowski, Jerzy Niedzielski, Jakość życia i sposoby leczenia osób cierpiących na migrenę, PTBB, Ból 2018, Tom 19, Nr 4, s. 27–33, DOI: 10.5604/01.3001.0013.2751 27 – dostęp 20.06.2025
6. Ewa K. Czapińska-Ciepiela, Różnicowanie migreny z migrenopodobnym objawowym bólem głowy o początku ostrym, Migrena News, Vol. 4/Nr 1(12)/2021: 1-36, Wydawca Medical Education Sp. z o.o. – dostęp 25.06.2025
7. Nina Kamińska-Słyk, Izabela Domitrz, Stanisław Słyk Klinika, Migrena – diagnostyka i leczenie, Migrena News, Vol. 4/Nr 3(14)/2021: (s. 69-74), Wydawca Medical Education Sp. z o.o. – dostęp 25.06.2025
8. Katarzyna Wachowska, Katarzyna Bliźniewska-Kowalska, Jarosław Sławek, Monika Adamczyk-Sowa, Agata Szulc, Michael Maes, Su Kuan-Pin, Piotr Gałecki, Wspólny patomechanizm migreny i depresji, Psychiatr. Pol. 2023; 57(2): 405–419 PL ISSN 0033-2674 (PRINT), ISSN 2391-5854 (ONLINE), DOI: https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/143982 – dostęp 24.06.2025
9. Von A. Straube, H. Müller, V. Stiegelbauer, A. Frauwallner, Probiotykoterapia w prolaktyce migreny. Wyniki niekontrolowanego badania obserwacyjnego, przeprowadzonego w grupie 1020 pacjentów, MMW-Postępy w Medycynie 2018 – dostęp 25.06.2025
10. Simona Sacco, Lars Bendtsen, Messoud Ashina, Uwe Reuter, Gisela Terwindt, Dimos-Dimitrios Mitsikostas, European headache federation guideline on the use of monoclonal antibodies acting on the calcitonin gene related peptide or its receptor for migraine prevention, The Journal of Headache and Pain (2019), https://doi.org/10.1186/s10194-018-0955-y – dostęp 25.06.2025