Leki i tabletki na nietrzymanie moczu na receptę – poradnik dla pacjenta

Nietrzymanie moczu i jego rodzaje

Nietrzymaniem moczu jest niezamierzone oddawanie moczu, które odbywa się bez udziału woli i prowadzi do częściowego lub pełnego opróżnienia pęcherza.

Rodzaje nietrzymania moczu:

• wysiłkowe: charakteryzuje się wyciekiem moczu podczas czynności zwiększających ciśnienie w jamie brzusznej, takich jak kaszel, kichanie, śmiech czy wysiłek fizyczny. Jest to najczęściej diagnozowana postać, często związana z osłabieniem struktur dna miednicy,
• naglące: objawia się mimowolnym wyciekiem moczu poprzedzonym uczuciem nagłego, niemożliwego do opanowania parcia na pęcherz. Utrata moczu może następować również w spoczynku oraz w nocy (nokturia),
• mieszane: współistnienie objawów charakterystycznych dla wysiłkowego i naglącego nietrzymania moczu.

Identyfikuje się również inne, rzadsze postacie, takie jak wynikające z przepełnienia czy formy przejściowe, np. indukowane infekcjami układu moczowego.

Czynniki wpływające na nietrzymanie moczu

Do czynników ryzyka należą m.in. zaawansowany wiek, przebyte ciąże i porody siłami natury, otyłość, częste zakażenia układu moczowego, przewlekłe zaparcia, interwencje chirurgiczne w obrębie miednicy mniejszej, palenie tytoniu oraz schorzenia neurologiczne. Nietrzymanie moczu u mężczyzn zwykle związane jest z przerostem prostaty i powiązanym leczeniem chirurgicznym (np. usunięcie gruczołu krokowego).

Kiedy zacząć stosować leki na nietrzymanie moczu?

Proces diagnostyczny rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego oraz badania fizykalnego. Postępowanie terapeutyczne pierwszego rzutu obejmuje zazwyczaj metody zachowawcze, takie jak modyfikacja stylu życia, terapia behawioralna oraz fizjoterapia, w tym ćwiczenia na osłabione mięśnie dna miednicy (ćwiczenia mięśni Kegla).

Farmakoterapia jest rozważana gdy:

• interwencje zachowawcze nie przynoszą satysfakcjonującej poprawy,
• przeważają objawy związane z nadreaktywnością pęcherza oraz naglącym nietrzymaniem moczu.

W tych przypadkach stosowanie leków przepisanych przez lekarza stanowi podstawową metodę terapeutyczną.

Skuteczność farmakoterapii ocenia się zazwyczaj po okresie 2-3 miesięcy, a zalecany minimalny czas trwania leczenia to 6 miesięcy.

W przypadku nawrotu dolegliwości, lekarz prowadzący może zadecydować o ponownym włączeniu leczenia farmakologicznego lub rozważyć alternatywne metody, w tym leczenie zabiegowe.

Tabletki na nietrzymanie moczu na receptę – leki antycholinergiczne

Leki antycholinergiczne stanowią podstawową grupę preparatów farmakologicznych, które redukują częstość i siłę niekontrolowanych skurczów wypieracza. Działają poprzez blokowanie receptorów muskarynowych:

• łagodzą objawy nietrzymania moczu,
• zmniejszają częstomocz,
• redukują parcia naglące.

Niektóre preparaty (w postaci tabletek, kapsułek) mogą również wydłużać tzw. warning time, czyli czas od pierwszego uczucia parcia do bezwzględnej konieczności mikcji. Dostępne leki wspierają funkcjonowanie całego układu moczowego. Ich głównym celem jest przywrócenie kontroli nad oddawaniem moczu.

 Tabletki na nietrzymanie moczu – co poprawi funkcjonowanie układu moczowego?

Do najczęściej stosowanych substancji czynnych z tej grupy należą: oksybutynina, tolterodyna, darifenacyna, solifenacyna, chlorek trospium, fezoterodyna.

Wybrane nazwy leków na receptę:

• Emselex,
• Toviaz,
• Ditropan,
• Driptane,
• Oxybutyninum Aflofarm,
• Zevesin,
• Vesoligo,
• Vesisol,
• Vesicare,
• Uronorm,
• Soreca,
• Solinco,
• Solifurin,
• Solifenacin,
• Silamil,
• Beloflow,
• Aurosolin,
• Asolfena,
• Afenix,
• Adablok,
• Tolzurin,
• Defur,
• Titlodine,
• Urimper,
• Uroflow.

Wymienione leki są dostępne wyłącznie na podstawie recepty lekarskiej i powinny być stosowane zgodnie z zaleceniami lekarza.

Działania niepożądane preparatów stosowanych w leczeniu nietrzymania moczu

Stosowanie leków i preparatów na nietrzymanie moczu wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak: suchość w jamie ustnej, zaparcia, zaburzenia widzenia, bóle głowy, zmęczenie, senność.

Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania leków antycholinergicznych obejmują jaskrę z wąskim kątem przesączania oraz miastenię. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z ryzykiem retencji moczu oraz z zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego. Nietrzymanie moczu u kobiet w okresie pomenopauzalnym ze współistniejącymi zmianami zanikowymi w obrębie układu moczowo-płciowego, może być leczone miejscowo estrogenami. W niektórych przypadkach klinicznych rozważa się terapię skojarzoną, np. mirabegron z solifenacyną.

FAQ – pytania pacjentów o leki stosowane w terapii problemów z utrzymaniem moczu

Kiedy leczenie nietrzymania moczu za pomocą leków nie jest zalecane?

Dostępne leki na nietrzymanie moczu należy stosować ostrożnie przy:

• dużym zaleganiu moczu po mikcji,
• przeszkodzie w przepływie moczu (np. przerost prostaty u mężczyzn),
• nietrzymaniu moczu z przepełnienia,
• objawach jak ból, krwiomocz, nawracające infekcje pęcherza moczowego i dróg moczowych,
• obecności przetok (cewkowo-skórnych, cewkowo-odbytniczych).

Czy tabletki są jedyną formą leczenia nietrzymania moczu u osób dorosłych?

Leki i tabletki na nietrzymanie moczu nie są jedynym rozwiązaniem. W ramach terapii problemu nietrzymania moczu lekarz może również zalecić:

• trening pęcherza,
• ćwiczenia na wzmocnienie mięśni dna miednicy (mięśni kegla),
• zmianę stylu życia,
• zabiegi chirurgiczne.

Czy leki na nietrzymanie moczu są bezpieczne dla osób starszych?

Leki na nietrzymanie moczu stosowane są również u osób starszych, należy jednak zachować ostrożność. Leczenie zaczynamy od małych dawek, kontrolujemy działania niepożądane, uwzględniamy stan zdrowia, choroby towarzyszące, przyjmowane leki z przepisu lekarza i suplementy diety.

Nietrzymanie moczu u osób starszych nie powinno być postrzegane jako naturalna część procesu starzenia. Zawsze warto poszukiwać przyczyny tej dolegliwości i podjąć odpowiednie leczenie. Ustalenie źródła problemu otwiera drogę do wielu skutecznych metod terapii.

Czy istnieją skuteczne leki na nietrzymanie moczu bez recepty?

W niektórych przypadkach osoby cierpiące na zaburzenia oddawania moczu mogą stosować preparaty dostępne bez recepty w aptece. Problemy z nietrzymaniem moczu można próbować łagodzić za pomocą naturalnych składników wspierających, takich jak:

• ekstrakt z pestek dyni i palmy sabałowej – wspierają prawidłową pracę pęcherza moczowego u kobiet i mężczyzn,
• ziele wierzbownicy drobnokwiatowej, pokrzywy i żurawina – pomagają dbać o układ moczowy i ograniczają ryzyko infekcji,
• nasiona soi i ekstrakt z lnu zwyczajnego – korzystnie działają na błony śluzowe i hormony po menopauzie.

Nawet najlepszy suplement diety nie zastąpi dobrze dobranego leku na nietrzymanie moczu na receptę, zwłaszcza jeśli problem jest zaawansowany. Suplementy z apteki mogą pełnić funkcję wspomagającą dla układu moczowego, ale nie zastępują leczenia farmakologicznego zaleconego przez lekarza i nie powinny być traktowane jako jego alternatywa.

Bibliografia

1. A. Schröder, P. Abrams (Co-Chairman), K-E. Andersson, W. Artibani, C.R. Chapple, M.J. Drake, C. Hampel, A. Neisius, A. Tubaro, J.W. Thüroff, Zasady postępowania u chorych z nietrzymaniem moczu, Opracowane przez Europejskie Towarzystwo Urologiczne, Przyjęte przez Polskie Towarzystwo Urologiczne, https://pturol.org.pl/docs/wytyczne_3.pdf – dostęp 20.05.2025.
2. Tomasz Rechberger, Ewa Rechberger, Jak leczyć nietrzymanie moczu, Problemy urologiczne w POZ, LEKARZ POZ 2/2022, https://www.termedia.pl/Journal/-98/pdf-47180-20?filename=Nietrzymanie+moczu.pdf – dostęp 20.05.2025.
3. Sylwia Bender, Jacek Borowski, Tomasz Borkowski, Cezary Torz, Piotr Radziszewski, Nietrzymanie moczu, Katedra i Klinika Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Medycyna po Dyplomie 2011(20); 6(183): 73-80, https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/010/928/original/Strony_od_MpD_2011_06-10.pdf?1468415452 – dostęp 20.05.2025.
4. Marlena Aleksandra Maziarska, Agnieszka Sobolewska, Weronika Mościan, Iwona Twardak, Nietrzymanie moczu jako narastający problem społeczny, Piel Zdr Publ. 2020;10(4):283–289, Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, ISSN 2082-9876 (print), ISSN 2451-1870 (online), https://dbc.wroc.pl/Content/108038/283.pdf – dostęp 20.05.2025.
5. Ciepiela K, Michałek T, Poryszewska A, opr. Raport – pacjent z NTM w systemie opieki zdrowotnej. Warszawa, Polska: Stowarzyszenie Osób z NTM „UroConti”, World Federation of Incontinence Patients; 2018. https://ntm.pl/wp-content/uploads/2021/05/Pacjent-z-NTM-w-systemie-opieki-zdrowotnej-2018.pdf – dostęp 20.05.2025.
6. Dębiński P, Niezgoda Y. Klasyfikacja nietrzymania moczu i sposoby leczenia. Przegląd Urologiczny. 2014;5(87):42. http://www.przeglad-urologiczny.pl/artykul.php?2708. – dostęp 20.05.2025