Lek na łupież – jaki szampon przeciwłupieżowy kupić w aptece? 

Rodzaje łupieżu – łupież suchy i tłusty

Łupież to choroba skóry głowy, w której proces naturalnego łuszczenia się skóry przyspiesza lub przebiega w sposób nieprawidłowy. Zamiast stopniowo złuszczających się, niewidocznych fragmentów martwych komórek pojawiają się większe, białe lub żółtawe płatki. Widoczne są na włosach, ramionach, a w cięższych przypadkach także na brwiach czy brodzie.

U zdrowego człowieka komórki naskórka dojrzewają i złuszczają się w ciągu około 28 dni. Łupież jest chorobą, w przypadku której prawidłowy cykl skraca się do 8-15 dni.

Występowanie łupieżu nie zawsze klasyfikuje się jako oddzielny problem. Często jest uznawany za łagodną postać łojotokowego zapalenia skóry lub objaw innych problemów dermatologicznych.

Główną rolę w tym procesie przypisuje się drożdżakom, które wchodzą w skład naturalnej flory skóry, ale przy sprzyjających warunkach nadmiernie namnażają się i powodują rozwój problemów skórnych. U pacjentów z łupieżem najczęściej izolowane są Malassezia globosa i Malassezia restricta, wykorzystujące lipidy skóry i wytwarzające drażniące metabolity.

Wyróżnia się łupież suchy i tłusty (łojotokowy). Pierwszy objawia się lekkimi, białymi płatkami sypiącymi się z włosów. Drugi jest tłusty, żółtawy, przylepia się do skóry i sprzyja stanom zapalnym.

Jakie są objawy łupieżu?

Łupież nasila się pod wpływem stresu, zmian hormonalnych, obniżonej odporności oraz w okresach, gdy skóra głowy jest narażona na przesuszenie lub nadmierne przetłuszczanie. Wpływ na stan skóry mają także nieprawidłowe nawyki związane z pielęgnacją (zbyt rzadkie mycie włosów lub zbyt częste) oraz niedobory niektórych witamin i mikroelementów (m.in. cynku, selenu, żelaza oraz witaminy z grupy B).

Objawy łupieżu suchego to: 

• płatki łatwo osypujące się z włosów,
• odczuwalna suchość skóry,
• lekki świąd,
• brak wyraźnych objawów stanu zapalnego.

Cechy charakterystyczne dla łupieżu tłustego to:

• większe, żółtawe łuski mocno przylegające do skóry,
• szybko przetłuszczające się włosy i widoczny połysk przy nasadzie,
• bardziej nasilony świąd niż w łupieżu suchym,
• miejscowe podrażnienie i zaczerwienienie.

Choć łupież uznaje się za łagodną zmianę, to często jest przewlekłym i uciążliwym problemem. Może wiązać się z łojotokowym zapaleniem skóry głowy, a u osób predysponowanych – z łysieniem androgenowym. Z tego powodu już przy pojawieniu się pierwszych objawów należy podjąć odpowiednie leczenie.

Łupież a łojotokowe zapalenie skóry

Łupież i łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) to dwa osobne problemy. Przez pacjentów bywają ze sobą mylone, ponieważ w obu przypadkach mogą pojawiać się widoczne na włosach łuski naskórka.

• Łupież ogranicza się głównie do dolegliwości przyspieszonego cyklu wymiany komórek skóry, bez wyraźnego rumienia i silnej reakcji zapalnej.
• ŁZS jest przewlekłą chorobą dermatologiczną o bardziej złożonym przebiegu, w której oprócz nasilonego procesu złuszczania się skóry, pojawia się zaczerwienienie, nasilony świąd i łojotok. Schorzenie dotyczy owłosionej skóry głowy (podobnie, jak łupież), ale także brwi, okolic nosa czy uszu.

Czym jest łupież pstry?

Pod nazwą „łupież pstry” kryje się inny problem dermatologiczny niż te, które omówiliśmy powyżej. Pojęcie odnosi się do grzybiczej infekcji skóry, która nie dotyczy owłosionej skóry głowy, lecz gładkiej skóry tułowia i ramion. Łupież pstry również wywołują drożdżaki z rodzaju Malassezia, choć w tym przypadku najczęściej izoluje się gatunki  M. furfur, M. sympodialis oraz M. globosa.

W łupieżu pstrym na ciele pojawiają się plamy o jaśniejszej lub ciemniejszej barwie od naturalnego kolorytu cery. Ich powierzchnia lekko się złuszcza, przez co przy potarciu pacjenci mogą zauważyć sypki naskórek (delikatniejszy niż płatki widoczne przy zmianach na skórze głowy). Zmiany zwykle nie bolą, ale potrafią swędzieć.

Leki i preparaty na łupież

Leczenie łupieżu opiera się na ograniczeniu nadmiernego namnażania drożdżaków oraz regulacji cyklu odnowy naskórka. W tym celu stosuje się preparaty działające przeciwgrzybiczo, przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie, keratolitycznie oraz seboregulująco.

Skutecznym lekiem na łupież jest cyklopiroksolamina. To substancja aktywna pierwszego wyboru w terapii, która ma właściwości przeciwdrobnoustrojowe (ukierunkowane na grzyby i bakterie) oraz łagodzące stany zapalne.

Jeśli podjęte leczenie nie wywoła u pacjenta oczekiwanego efektu i nie zredukuje oznak łupieżu, lekarz może zalecić preparaty, w których znajdują się składniki aktywne stosowane w leczeniu drugiego rzutu:

• ketokonazol, bifonazol lub pirokton olaminy (o działaniu przeciwgrzybiczym i przeciwzapalnym),
• siarczek selenu (o właściwościach przeciwgrzybiczych i keratolitycznych),
• kwas salicylowy (działanie keratolityczne i seboregulujące)
• dziegcie (o właściwościach przeciwgrzybiczych, przeciwzapalnych, keratolitycznych i seboregulujących).

Szampony do włosów na zwalczanie łupieżu

Stosowanie preparatów aplikowanych bezpośrednio na skórę głowy to najskuteczniejszy i najczęściej stosowany sposób na zmniejszanie dolegliwości. W przypadku leczenia łupieżu dostępne są lecznicze szampony z każdym z wymienionych wyżej składników aktywnych.

Preparaty dostępne w aptece najczęściej nie są przeznaczone do codziennego stosowania – częstotliwość należy ustalić z lekarzem. W zależności od substancji aktywnej użytej w produkcie oczyszczanie skóry głowy przeprowadza się 1 do 4 razy w tygodniu. Niektóre szampony są zalecane do doraźnego użytku, często u pacjentów ze skłonnościami do nawrotów.

Preparaty na łupież dostępne w aptekach to: 

• Ducray Kelual DS,
• Nizoral,
• Zoxin-med,
• Nizax Activ,
• Pharmaceris H H-Purin Special,
• Vichy Dercos Anti Dandruff DS,
• Ketoxin Forte.

Nawet dobry szampon przeciwłupieżowy musi mieć czas na to, by mógł zadziałać na problemy wywołane przez drożdżaki. Leczenie łupieżu wymaga więc czasu i regularności. Każdy produkt należy stosować zgodnie z zaleceniami, które są umieszczone w ulotce lub wedle rekomendacji specjalisty.

Zbyt częste stosowanie preparatów nie przyniesie lepszych efektów, a wręcz może dodatkowo podrażniać, zaburzać równowagę mikrobiomu, przyczyniać się do powstawania stanu zapalnego oraz zwiększać już i tak nadmierne łuszczenie się skóry. 

Do codziennej pielęgnacji (w dni, w które nie używa się preparatu o silniejszym działaniu) warto sięgać po naturalne szampony i łagodne kosmetyki. Ważna jest także dbałość o higienę ręczników, poszewek na poduszkę, czapek i wszystkich akcesoriów do włosów (szczotek, grzebieni, gumek i spinek).

Pozostałe preparaty i kosmetyki przeciwłupieżowe

Poza szamponami leczniczymi stosuje się także produkty uzupełniające, które przedłużają okres remisji i zmniejszają ryzyko nawrotu łupieżu. Do tej grupy należą toniki, płyny dermatologiczne oraz peelingi trychologiczne.

Przykłady produktów, które mogą wspomagać leczenie łupieżu:

• Pharmaceris H Stimupeel,
• Vichy Dercos Micro Peel,
• Bandi Tricho-Exfoliating Peel,
• Ducray Squanorm Lotion.

Jak bezpiecznie stosować lek na łupież?

Większość preparatów przeciwłupieżowych dostępna jest bez recepty. Szampony z ketokonazolem, cyklopiroksem czy piroktonem olaminy można kupić w stacjonarnej aptece, drogerii, a także w aptekach internetowych.

Łatwy dostęp do leków i kosmetyków nie oznacza jednak, że każda osoba powinna samodzielnie rozpoczynać leczenie. Objawy, które dla pacjenta wyglądają na typowy łupież, mogą w ocenie dermatologa wskazywać na początek innej choroby, np. łuszczycy, grzybicy, alergii lub łojotokowego zapalenia skóry.

Jeśli uważasz, że masz łupież, przed pierwszą kuracją udaj się na konsultację ze specjalistą (dermatologiem lub trychologiem). Dzięki temu otrzymasz konkretne zalecenia dostosowane do swojej sytuacji i uzyskasz pewność, że planowane działania przyniosą oczekiwane rezultaty.

Dlaczego higiena i pielęgnacja skóry głowy jest ważna w walce z łupieżem?

Wróćmy do czynnika, który wpływa na występowanie łupieżu – nadmiernej kolonizacji przez drożdżaki z rodzaju Malassezia. Jak już wiesz, ten rodzaj grzybów jest naturalną częścią flory skóry, ale w sprzyjających okolicznościach – przy nasilonym łojotoku albo nadmiernym przesuszeniu – ich liczebność może gwałtownie wzrosnąć.

Prawidłowe nawyki związane z higieną i pielęgnacją skóry głowy wpływają nie tyle bezpośrednio na samą obecność mikroorganizmów, ile na środowisko, w którym bytują. Jeśli zaniedbamy kwestie związane z higieną, możemy przyczynić się do stworzenia warunków sprzyjających ich rozwojowi, a tym samym do pojawienia się łupieżu.

FAQ

Czy lek na łupież można kupić bez recepty?

Tak, większość preparatów przeciwłupieżowych dostępna jest bez recepty.

Czy szampon na łupież kupię tylko w aptece?

Produkty z wyższymi stężeniami substancji aktywnych łatwiej jest dostać w aptekach, jednak wiele polecanych kosmetyków można znaleźć także w drogeriach.

Czy łupież może powodować wypadanie włosów?

Sam łupież nie wywołuje łysienia, ale przewlekły stan zapalny skóry głowy, który mu towarzyszy, może nasilać przerzedzanie włosów u osób do tego predysponowanych.

Po jakim czasie działają preparaty przeciwłupieżowe?

Pierwsze efekty obserwuje się zazwyczaj od 2 do 4 tygodni od rozpoczęcia terapii.

Czy szampon przeciwłupieżowy zniweluje swędzenie skóry głowy?

Tak, większość leczniczych szamponów redukuje świąd, ponieważ ogranicza liczbę drożdżaków, odblokowuje ujścia mieszków włosowych i zmniejsza stan zapalny.

Czym różni się leczenie łupieżu tłustego od suchego?

W łupieżu suchym stosuje się łagodniejsze szampony i środki nawilżające. W łupieżu tłustym konieczne są preparaty regulujące łojotok i usuwające tłuste łuski.

Czy od łupieżu przetłuszcza się skóra głowy?

Nie, łupież nie zwiększa produkcji sebum. Przetłuszczanie jest wynikiem nadaktywności gruczołów łojowych.

Jak często należy myć włosy z łupieżem?

Mycie skóry głowy zaleca się tak często, jak wymaga tego komfort pacjenta – zwykle co 1-2 dni. Ważne, by używać do tego odpowiednich kosmetyków.

Co na łupież u nastolatków?

U młodzieży można stosować te same preparaty co u dorosłych, jednak każdorazowo warto skonsultować leczenie z dermatologiem.

Bibliografia

1. Matusiak, Ł. (2024). Łupież i substancje aktywne stosowane w szamponach przeciwłupieżowych–przegląd. Medycyna Faktów, 17(4 (65)), 451-455.
2. Dyląg, M. (2024). Mikrogrzyby z rodzaju Malassezia–twoi towarzysze od kołyski aż po grób. Kosmos, 73(3), 345-368.
3. Rup, E., Jagielski, T., Macura, A., & Bielecki, J. (2013). Charakterystyka grzybów z rodzaju Malassezia. II. Aspekty kliniczne. Post. Mikrobiol, 52, 307-314.
4. Bednarek, M., & Musiał, C. (2019). Najczęstsze problemy pacjenta trychologicznego–choroby skóry głowy. Kosmetologia Estetyczna, 8(3), 393.
5. Narshana, M., & Ravikumar, P. (2018). An overview of dandruff and novel formulations as a treatment strategy. Int J Pharm Sci Res, 9(2), 417-431.
6. Indeks Leków Medycyna Praktyczna. Pobrane z: https://indeks.mp.pl/.