Co oznacza brązowe plamienie przed okresem? Przyczyny

Czym jest plamienie przed miesiączką?

Cykl menstruacyjny jest sterowany przez oś podwzgórze-przysadka-jajnik, a jego finałem jest menstruacja. Zanim jednak wystąpi pełne krwawienie, wiele kobiet obserwuje u siebie sygnały zapowiadające – plamienie. Jest ono na tyle skąpe, że wymaga stosowania jedynie wkładek.

Przed okresem zachodzą zmiany stężenia progesteronu, który stabilizuje endometrium (błonę śluzową macicy). Jeśli do zapłodnienia nie dojdzie, ciałko żółte w jajniku zanika. Powoduje to spadek stężenia progesteronu, a endometrium otrzymuje sygnał do złuszczania. Gdy poziom hormonów obniża się nierównomiernie, śluzówka staje się krucha i plamienie pojawia się przed okresem – co oznacza preludium właściwego krwawienia.

Fizjologicznie błona śluzowa macicy powinna złuszczać się synchronicznie, jednak wahania hormonów czasem sprawiają, że plamienie pojawia się wcześniej – zazwyczaj na dzień lub dwa dni przed miesiączką.

Czy plamienie przed okresem powinno niepokoić?

Ślady krwi na bieliźnie w innym terminie niż spodziewana miesiączka bywają stresujące. Czy to faktycznie powód do niepokoju? Odpowiedź zależy od wieku i regularności cykli. Lekkie plamienie pojawiające się tuż przed menstruacją (1–2 dni) u większości kobiet jest normą.

Sytuacja zmienia się, gdy występuje niepokojący objaw, taki jak:

• plamienie tydzień przed okresem lub gdy trwa ono długo (4–5 dni);
• plamienie występuje po stosunku;
• krwawienie, które nie jest związane z fazą cyklu.

Jeśli plamienie na kilka dni przed spodziewanym okresem pojawia się razem z silnymi bólami podbrzusza, istnieje ryzyko stanów zapalnych.

Plamienie przed okresem zazwyczaj wymaga obserwacji, a jeśli przedłuża się i płynnie przechodzi w menstruację, może sugerować, że produkcja hormonów jest niewystarczająca.

Co może oznaczać plamienie przed okresem?

Każde plamienie przed okresem ma swoją barwę, co jest wskazówką dla ginekologa. Kolor pozwala oszacować, jak długo krew przebywała w drogach rodnych. W kwaśnym środowisku pochwy hemoglobina utlenia się, zmieniając barwę.

Plamienie przedmiesiączkowe może mieć wiele źródeł – od przejściowych zaburzeń cyklu hormonalnego po zmiany strukturalne w macicy.

Brązowe plamienie przed okresem

Dlaczego upławy przed okresem są ciemne? Zazwyczaj wiąże się to z tzw. niedomogą lutealną (niewydolność ciałka żółtego). Endometrium zaczyna się „sączyć”, zamiast złuszczać gwałtownie. Takie krwawienie z macicy pojawia się na kilka dni przed właściwym startem cyklu. Często taka wydzielina może mieć gęstszą konsystencję. Ta sytuacja ma również znaczenie dla kobiet planujących ciążę.

Jeśli plamienia przed okresem są powtarzalne, mogą utrudniać zajście w ciążę, gdyż zarodek potrzebuje stabilnego podłoża.

Czerwone plamienie przed okresem

Jasnoczerwone plamienie przed okresem sugeruje świeżą krew. Powodem może być nisko znajdujące się źródło krwawienia – np. w obrębie szyjki macicy lub pochwy. Można krwawić przed okresem z powodu mikrourazów, na przykład po współżyciu, ale także w wyniku obecności polipów czy nadżerki.

Jeśli pojawia się żywoczerwona wydzielina z pochwy, a ilość krwi nie zwiększa się, należy wykluczyć stany zapalne, które powodują przekrwienie tkanek.

Czarne plamienie przed okresem

Niepokój budzi czarne plamienie przed okresem. Ciemna, smolista barwa występuje, gdy krew zalegała w macicy lub zachyłkach pochwy przez dłuższy czas, np. z powodu tyłozgięcia macicy.

Czarna wydzielina na kilka dni przed spodziewaną miesiączką jest też typowym objawem endometriozy. W tej chorobie plamienie towarzyszy dotkliwemu bólowi.

Ciemne plamienie po okresie może być z kolei sygnałem tzw. Isthmocele – niszy w bliźnie po cięciu cesarskim.

Jakie są przyczyny plamienia z pochwy przed miesiączką?

Przyczyny plamień przed okresem są zróżnicowane. Skuteczne leczenie plamienia przed okresem wymaga precyzyjnej diagnozy.

1. Zaburzenia hormonalne


Jeśli jajnik nie produkuje wystarczającej ilości hormonu, błona śluzowa złuszcza się przedwcześnie. Często towarzyszą temu skrócone cykle. Innym problemem są zaburzenia tarczycy czy hiperprolaktynemia, które wtórnie wpływają na zaburzenia hormonalne i krwawienia nawet kilka dni po zakończeniu owulacji. W takich przypadkach lekarz może zalecić suplementację hormonu, dostępną w różnych formach farmaceutycznych.

• Przykładowe leki: Duphaston, Lutinus, Cyclogest, Progesterone Besins, Lustork.

2. Zmiany organiczne w obrębie narządu rodnego


Polipy oraz mięśniaki mogą zaburzać budowę jamy macicy. Zmiany te mogą powodować plamienia nieregularnie – raz plamienie może wystąpić tydzień przed miesiączką, w kolejnym cyklu pojawi się plamienie po miesiączce, a nawet plamienie w połowie cyklu.

• Przykładowe leki: Diemono, Endovelle, Zafrilla, Probella, Ryeqo.

3. Infekcje


Stany zapalne, takie jak chlamydioza czy rzeżączka, a także bakteryjna waginoza, powodują, że śluzówka staje się rozpulchniona i podatna na mikrourazy. Plamienia po okresie mogą być jedynym objawem infekcji szyjki macicy.

• Przykładowe leki: Clindavag, Gynalgin, Macmiror complex 500, Nystatyna VP, Arilin Rapid.

4. Zespół policystycznych jajników (PCOS)

U kobiet z PCOS dochodzi zaburzeń owulacji. Brak regularnego jajeczkowania oznacza niedobór progesteronu, przy względnym nadmiarze estrogenów. Błona śluzowa rozrasta się nadmiernie i złuszcza się w sposób nieprzewidywalny. Wydzielina z krwią może pojawiać się przez wiele dni, a cykle często są wydłużone.

• Przykładowe leki: Atywia, Jeanine, Dionelle, Vibin, Levomine.

5. Antykoncepcja hormonalna


Podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych organizm adaptuje się do podawanych hormonów. Występują tzw. plamienia przełomowe – zazwyczaj jest to przejściowe i wynika z atrofii endometrium. Przyczyną mogą być również wkładki wewnątrzmaciczne, zarówno miedziane, jak i hormonalne.

• Przykładowe środki hormonalne: Logest, Axia Plus, Midiana, Yasmin, YAZ.

Czy brązowe plamienie przed okresem może oznaczać ciążę? Plamienie implantacyjne

Plamienie przed okresem a ciąża – istnieje zjawisko znane jako plamienie wczesnociążowe. To, co obserwujemy, najczęściej nie wynika z „uszkodzenia naczynka” przez zarodek, ale z działania hormonów.

W momencie, gdy powinna wystąpić menstruacja, organizm może doświadczyć chwilowego wahania poziomu hormonów, zanim ciąża w pełni przejmie kontrolę nad cyklem. To właśnie ten „hormonalny moment przejściowy” często objawia się wydzieliną z brązową krwią.

W większości przypadków plamienie związane z implantacją pojawia się około 6–12 dni po zapłodnieniu i pokrywa z terminem spodziewanej menstruacji.

Jak odróżnić plamienie implantacyjne od menstruacji?

• Jest bardziej skąpe i krótkotrwałe.
• Kolor – jasnoróżowy lub brązowy, rzadziej żywoczerwony.
• Delikatne plamienie może wiązać się z lekkim pobolewaniem.

Jeśli podejrzewasz, że plamienie przed okresem może zwiastować ciążę, wstrzymaj się z testem ciążowym do dnia spodziewanej miesiączki.

Czy brązowe upławy mogą być oznaką poronienia?

U kobiet w okresie wczesnej ciąży brązowe plamienia z pochwy budzą lęk. Mogą zwiastować niedobór progesteronu (niewydolność ciałka żółtego). W takiej sytuacji ginekolog może zalecić leki podtrzymujące.

Niestety, upławy z krwią przed okresem mogą być zwiastunem poronienia. Takiemu plamieniu towarzyszyć mogą:

• silny ból brzucha;
• zmiana charakteru wydzieliny na obfitą.

Także ciąża pozamaciczna powoduje nietypową, ciemną wydzielinę. Każda krew pojawiająca się na bieliźnie po pozytywnym teście wymaga, by skonsultować się z lekarzem. Zagadnienie zdrowotne upławy a ciąża i jej przebieg – to kwestia wymagająca diagnostyki USG.

Jak wygląda plamienie przed okresem?

Obraz kliniczny zależy od organizmu. Aby opisać lekarzowi, jak wygląda plamienie, zwróć uwagę na detale. Fizjologiczne plamienie przed okresem nie jest oznaką choroby – to zazwyczaj bardzo delikatne krwawienie lub brązowy śluz.

Różowe lub brązowe ślady na bieliźnie:

• różowe plamienie przed okresem świadczy o niewielkiej domieszce świeżej krwi w śluzie;
• z kolei plamienie w brązowym kolorze dotyczy krwi utlenionej.

Czasami plamienie pojawia się kilka dni przed terminem i ustępuje, by powrócić jako miesiączka. Innym razem trwa plamienie ciągiem aż do okresu.

Ważne, by notować każde plamienie przed miesiączką, czy pojawia się przed okresem regularnie i ile dni trwa plamienie.

Jakie są niepokojące objawy?

Choć samo skąpe plamienie bywa normą, pewne niepokojące objawy powinny skłonić do wizyty u ginekologa:

• nieprzyjemny, rybi lub gnilny zapach wydzieliny;
• świąd, pieczenie sromu lub ból podczas stosunku;
• ból brzucha o dużym nasileniu, gorączka lub dreszcze;
• obecność skrzepów w wydzielinie poza terminem menstruacji.

FAQ

Plamienia z pochwy przed okresem a zaburzenia hormonalne

Plamienia z pochwy przed okresem i zaburzenia hormonalne są ściśle powiązane. Zbyt szybki spadek stężenia progesteronu sprawia, że endometrium traci stabilność i kobieta zaczyna plamić. Również zespół policystycznych jajników wpływa na nieregularne krwawienia.

Plamienie z pochwy przed miesiączką a owulacja

Owulacja następuje w połowie cyklu i może wywołać plamienie w środku cyklu (tzw. okołoowulacyjne). Różni się ono od tego przed menstruacją – trwa krótko (1-2 dni). Z kolei plamienie związane z wczesną ciążą występuje później, bliżej terminu okresu.

Co oznacza brązowa wydzielina z pochwy przed okresem?

Pacjentki często pytają ginekologa, co oznacza brązowa wydzielina z pochwy. Jest to krew, która uległa utlenieniu. Brązowe upławy oznaczają, że krwawienie z pochwy jest skąpe. Może to być fizjologiczny wstęp do okresu (na dzień lub dwa dni przed okresem) lub objaw polipów. W przypadku wystąpienia brązowego plamienia z pochwy, które się przedłuża – warto odwiedzić gabinet ginekologa.

Bibliografia

1. Munro, M. G., Critchley, H. O. D., & Fraser, I. S. (2018). The two FIGO systems for normal and abnormal uterine bleeding symptoms and classification of causes of abnormal uterine bleeding in the reproductive years: 2018 revisions. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 143(3), 393–408. https://doi.org/10.1002/ijgo.12666.
2. Pharmindex.pl [Duphaston, Lutinus, Cyclogest, Progesterone Besins, Lustork, Diemono, Endovelle, Zafrilla, Probella, Ryeqo, Clindavag, Gynalgin®, Macmiror® complex 500, Nystatyna VP, Arilin Rapid, Atywia, Jeanine®, Dionelle, Vibin, Levomine, Logest, Axia Plus, Midiana, Yasmin®, YAZ].
3. Teede, H. J., Tay, C. T., Laven, J. J., et al. (2023). Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. Fertility and Sterility, 120(4), 767–793. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2023.07.025.
4. Young SW, Jha P, Chamié L, Rodgers S, Kho RM, Horrow MM, Glanc P, Feldman M, Groszmann Y, Khan Z, Young SL, Poder L, Burnett TL, Hu EM, Egan S, VanBuren W. Society of Radiologists in Ultrasound Consensus on Routine Pelvic US for Endometriosis. Radiology. 2024 Apr;311(1):e232191. doi: 10.1148/radiol.232191. PMID: 38591980; PMCID: PMC11070694.
5. NICE Guideline. (2023). Progesterone for threatened miscarriage. National Institute for Health and Care Excellence. https://www.nice.org.uk/guidance/ng126.
6. Workowski KA, Bachmann LH, Chan PA, et al. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep 2021;70(No. RR-4):1–187. DOI: http://dx.doi.org/10.15585/mmwr.rr7004a1.
7. Devall AJ, Papadopoulou A, Podesek M, Haas DM, Price MJ, Coomarasamy A, Gallos ID. Progestogens for preventing miscarriage: a network meta-analysis. Cochrane Database Syst Rev. 2021 Apr 19;4(4):CD013792. doi: 10.1002/14651858.CD013792.pub2. PMID: 33872382; PMCID: PMC8406671.
8. Abbott JA. Adenomyosis and Abnormal Uterine Bleeding (AUB-A)-Pathogenesis, diagnosis, and management. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2017 Apr;40:68-81. doi: 10.1016/j.bpobgyn.2016.09.006. Epub 2016 Sep 30. PMID: 27810281.
9. Gudipally PR, Sharma GK. Premenstrual Syndrome. 2023 Jul 17. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan–. PMID: 32809533.