Przykładowe leki stosowane na ból podniebienia
- Tantum Verde (benzydamina),
- Sachol (salicylan choliny i chlorek cetalkoniowy),
- DentoSept A (ziołowy wyciąg płynny),
- Eludril Classic (chlorheksydyna),
- Ibuprom (ibuprofen),
- Nurofen (ibuprofen),
- Apap (paracetamol),
- Metafen (paracetamol).
Dlaczego podniebienie boli?
Podniebienie dzieli się na dwie części – twardą (przednią, zbudowaną z kości podniebiennej i pokrytą cienką śluzówką) oraz miękką (ruchomą, tworzącą tylną część sklepienia). Obie struktury są inaczej zbudowane i w związku z tym w pewnym stopniu różnią się odpornością na urazy, infekcje czy działanie drażniących bodźców. Każdy z nich ma także inne funkcje: podniebienie górne (twarde) oddziela jamę ustną od jamy nosowej, a dolne (miękkie) – od nasady języka i gardła.
Dyskomfort w obrębie podniebienia nie zawsze jest łatwy do umiejscowienia. Ból często łączy się z nieprzyjemnym pieczeniem, suchością, uczuciem swędzenia, trudnościami w przełykaniu czy nawet zaburzeniami odczuwania smaków. Część pacjentów doświadcza objawów jedynie podczas spożywania posiłków lub w trakcie mówienia, inni zauważają je przez cały dzień.
Jakie są rodzaje przyczyn bólu podniebienia?
Przyczyny dolegliwości bywają trudne do jednoznacznego rozpoznania bez dokładnego badania lekarskiego, ponieważ ból podniebienia bardzo często współwystępuje z objawami, które są związane z zębami, dziąsłami, gardłem i nosem.
Czy infekcje mogą wywołać pieczenie i ból podniebienia?
Ból podniebienia pojawia się podczas zakażeń wirusowych, bakteryjnych lub grzybiczych, gdy proces chorobowy dotyka gardła i migdałków, ale i rozprzestrzenia się na inne części jamy ustnej.
U pacjentów obserwuje się wtedy obrzęk i zaczerwienienie tkanek podniebienia. Odnotowuje się również trudności w połykaniu, pieczenie i ból nasilający się podczas mówienia. Czasem mogą pojawić się niewielkie pęcherzyki lub owrzodzenia, które dodatkowo nasilają ból. W infekcjach grzybiczych dodatkowo pojawia się biały naloty i niekiedy ból języka.
Dolegliwości związane z podniebiem w przebiegu infekcji uznaje się za typowe. Mimo tego, jeśli utrzymują się po ustaniu innych objawów, zawsze warto zastanowić się, czy nie wynikają z innych problemów.
Stan zapalny podniebienia – jakie choroby dziąseł mogą wywołać ból dziąseł i podniebienia?
Wśród przyczyn, które mogą prowadzić do bólu podniebienia, wymienia się zapalenie dziąseł i zapalenie przyzębia. W ich przebiegu ból zwykle pojawia się w obrębie brzegu dziąsłowego, lecz wraz z nasileniem stanu zapalnego może objąć również podniebienie twarde.
Zapalenie przyzębia przebiega z głębszym uszkodzeniem tkanek, czemu towarzyszy rozległy ból podniebienia przy zębach, krwawienie oraz obrzęk. W przewlekłych stanach dochodzi do rozpulchnienia dziąseł (są wyczuwalnie miększe), a podniebienie staje się bardziej wrażliwe na urazy oraz infekcje.
Czy refluks żołądkowo-przełykowy może być przyczyną bolącego podniebienia przy jedzeniu?
Cofanie się treści żołądkowej może skutkować przewlekłym drażnieniem kwasem solnym śluzówki całej jamy ustnej – a co za tym idzie bolesnością podniebienia wywołaną refluksem.
Pacjenci mogą skarżyć się na uczucie suchości w ustach, ból i pieczenie – najczęściej w godzinach porannych lub po obfitych posiłkach (wtedy, gdy pojawiają się inne dolegliwości związane z refluksem: odbijanie, kwaśny smak, dyskomfort w przełyku czy ból za mostkiem).
Przy tym, długotrwały kontakt z kwasem żołądkowym zmniejsza odporność na inne czynniki drażniące, dlatego u pacjentów z refluksem łatwiej dochodzi do podrażnień podniebienia przy jedzeniu twardszych produktów i piciu gorących napojów.
Czy suchość w jamie ustnej może wywołać podrażnienie i ból przy przełykaniu?
Nieodpowiednia ilość wydzielanej śliny jest objawem o wielu potencjalnych przyczynach. Na ten problem najbardziej narażone są osoby przyjmujące leki antycholinergiczne, antyhistaminowe czy przeciwdepresyjne oraz osoby z zaburzeniami hormonalnymi i pacjenci leczeni onkologicznie.
Z wysychaniem błon śluzowych wiąże się większa podatność na pęknięcia nabłonka. Pojawia się wtedy bolesność podczas przełykania śliny, jedzenia i picia lub mówienia. Sucha śluzówka jest bardziej narażona na oparzenia czy urazy mechaniczne. W tym przypadku problem również jest bardziej złożony. Ślina odpowiada za nawilżenie, ale także za oczyszczanie z bakterii i resztek pokarmowych. Jej niewystarczająca produkcja może zwiększyć ryzyko wtórnych infekcji delikatnych tkanek jamy ustnej i pośrednio przyczyniać się do rozwoju stanu zapalnego podniebienia.
Ból podniebienia wywołany chorobą zatok – czy to możliwe?
Podniebienie twarde graniczy od góry z zatokami szczękowymi. Ich stan zapalny może powodować objawy w postaci bólu podniebienia, rozpychającego bólu głowy i uczucia rozpierania (dolegliwości są najbardziej odczuwalne przy schylaniu się lub kaszlu).
Obecność wydzieliny zapalnej i wzrost ciśnienia w zatokach powoduje ucisk na sklepienie jamy ustnej. Pacjenci zgłaszają także ból promieniujący do górnych zębów oraz nasilający się podczas gryzienia.
Zdarza się, że ból podniebienia od zatok pojawia się szybciej niż inne typowe objawy infekcji – katar, gorączka lub obrzęk twarzy.
Czym jest zapalenie podniebienia miękkiego i jakie są jego objawy?
Zapalenie podniebienia miękkiego to stan zapalny, który rozwija się w tylnej, ruchomej części sklepienia jamy ustnej.
Objawia się:
- obrzękiem i zaczerwienieniem podniebienia,
- bólem podniebienia twardego (skutek promieniującego bólu podniebienia miękkiego),
- bólem przy przełykaniu,
- trudnościami w połykaniu śliny i pokarmów,
- pieczeniem podniebienia,
- uczuciem suchości,
- nieprzyjemnym zapachem z ust,
- pogorszenie smaku.
Problem często współwystępuje z chorobami gardła i migdałków oraz przy schorzeniach górnych dróg oddechowych.
Jakie są domowe sposoby na leczenie bólu podniebienia?
Jak samodzielnie poradzić sobie z dolegliwościami?
- Zrezygnuj z gorących, ostrych i kwaśnych potraw.
- Sięgaj po chłodne napoje (unikaj tych bardzo zimnych).
- Pamiętaj o nawodnieniu.
- Nawilżaj powietrze w pomieszczeniach.
- Delikatnie, ale dokładnie dbaj o higienę jamy ustnej.
- Unikaj picia napojów alkoholowych i palenie papierosów.
- W podrażnieniu w postaci poparzenia podniebienia gorącymi pokarmami lub substancjami drażniącymi pomocne może być ssanie kostki lodu (gdy poparzone podniebienie jest bardzo bolesne, koniecznie zgłoś się do specjalisty).
Uraz mechaniczny, poparzone podniebienie – kiedy należy skonsultować się z lekarzem?
Zdarzają się sytuacje, w których pacjenci dokładnie wiedzą, z czym wiążą się ich objawy (np. kiedy doszło do poparzenia lub mechanicznego podrażnienia) – wtedy w leczeniu bólu podniebienia można wykorzystać domowe sposoby.
Do specjalisty warto zgłosić się, gdy ból utrzymuje się dłużej niż 7 dni. Nie warto zwlekać z konsultacją, jeśli nie jesteśmy w stanie samodzielnie określić przyczyny dolegliwości bólowych.
Jakie leki stosuje się przy bólu podniebienia?
W przypadku łagodnych objawów o podłożu mechanicznym często wystarczają preparaty łagodzące i regenerujące śluzówkę, dostępne bez recepty – żele i płyny na bazie kwasu hialuronowego, pantenolu oraz preparaty z alantoiną.
Przy infekcjach wirusowych zazwyczaj stosuje się jedynie leczenie objawowe – środki przeciwbólowe i przeciwzapalne (paracetamol lub ibuprofen). W zakażeniach grzybiczych stosuje się miejscowo leki przeciwgrzybicze – nystatynę w zawiesinie, mikonazol lub płyny do płukania jamy ustnej na receptę, które niszczą patogeny i regenerują błonę śluzową. Infekcje bakteryjne z nasilonym stanem zapalnym wymagają wdrożenia antybiotykoterapii zaleconej przez lekarza.
Zwalczanie bólu podniebienia wymaga wyleczenia przyczyny. Inaczej wygląda postępowanie w przypadku chorób zębów i dziąseł, a inaczej w grzybiczym zapaleniu gardła.
Czy ból podniebienia może być objawem poważniejszej choroby?
Objawy przewlekłe lub o dużym nasileniu mogą sygnalizować choroby ogólnoustrojowe, zmiany nowotworowe lub poważne infekcje. Szczególną czujność powinny wzbudzić dolegliwości utrzymujące się powyżej tygodnia, niepoddające się leczeniu lub towarzyszące im inne niepokojące symptomy (np. owrzodzenia, krwawienia, powiększenie węzłów chłonnych).
FAQ – najczęściej zadawane pytania przez pacjentów
Czy palenie papierosów wpływa na ból podniebienia?
Dym tytoniowy obniża odporność śluzówki, sprzyja rozwojowi infekcji oraz opóźnia gojenie urazów podniebienia.
Jakie są typowe objawy grzybiczego zapalenia podniebienia?
Obecność białych nalotów, pieczenie, suchość i trudności w przełykaniu. Niekiedy występuje ból języka i nieprzyjemny zapach z ust.
Czy stres może wywołać ból podniebienia?
Bezpośrednio nie, jednak przewlekłe narażenie na czynniki stresowe zmniejsza odporność organizmu i pośrednio oddziałuje na cały organizm – również na zdrowie jamy ustnej.
Jakie witaminy są ważne dla zdrowia jamy ustnej?
Te, które najbardziej wpływają na układ odpornościowy i zdrowie błon śluzowych – witamina D, witamina C, kwas foliowy i witamina B12.
Czy aparat ortodontyczny może powodować ból podniebienia?
Bolące podniebienie twarde może być spowodowane noszeniem aparatu ortodontycznego. Dolegliwości w największym natężeniu mogą pojawiać się w początkowym okresie leczenia.
Bibliografia
- Krajewski, W. (2019). Podstawy profilaktyki stomatologicznej. Metodyka i środki. Otwock: Med Tour Press.
- Waśniewska-Okupniak, E. (2020). Ból gardła. General Practitioner/Lekarz POZ, 6(5).
- Chatterjee, S. (2020). Swellings of the palate: A review. Indian Journal of Forensic Medicine & Toxicology, 14(4), 9040-9045.
- Kukawczyńska-Chwałek, A., Grzesiak-Gasek, I., Szenborn L. (2017). Zmiany na błonach śluzowych jamy ustnej u dzieci i młodzieży leczonych ortodontycznie. Forum Zakażeń, 8(2).
