Ból martwego zęba po latach – co jest przyczyną i jak go leczyć?

Jakie leki można stosować na ból zęba po leczeniu kanałowym?

Doraźnie, aby uśmierzyć ból zęba, można stosować leki przeciwbólowe. Należy jednak pamiętać, że nie leczą one przyczyny bólu zęba, a jedynie maskują objawy. Aby skutecznie złagodzić ból i wyleczyć stan zapalny po leczeniu kanałowym, konieczna jest konsultacja, którą przeprowadzi dentysta. W przypadku infekcji bakteryjnej, gdy ząb jest źródłem zakażenia, dentysta może zalecić antybiotykoterapię.

Przykładowe leki stosowane w bólu zęba po leczeniu kanałowym:

• Ibuprofen Hasco;
• Ketonal DUO;
• Dexak 50;
• Anapran;
• Nalgesin;
• Nimesil;
• Paramax-Cod;
• Talvosilen forte;
• Dalacin C;
• Augmentin.

Czy martwy ząb może boleć i dlaczego po latach wraca ból?

Tak, to prawda, że martwy ząb może boleć, a dolegliwości mogą powrócić nawet w przypadku martwicy zęba po leczeniu endodontycznym po kilku latach. Leczenie endodontyczne, zwane potocznie kanałowym, polega na usunięciu pęczków naczyniowo-nerwowych z wnętrza zęba. Procesy zapalne toczące się w kości wyrostka zębodołowego, ozębnej i dziąsłach wokół zęba są odpowiedzialne za odczuwanie bólu, nawet gdy została usunięta miazga zęba.

Chociaż ból zęba po leczeniu kanałowym powinien ustąpić, niewłaściwie oczyszczony ząb może stać się wrotami dla zakażenia.

Czym jest martwy ząb i dlaczego nie powinien boleć?

Martwy ząb to taki, w którym doszło do obumarcia (martwicy) miazgi – tkanki wypełniającej wnętrze zęba, która zawiera naczynia krwionośne i nerwy. To właśnie miazga zęba odpowiada za przewodzenie bodźców. Kiedy miazga obumiera lub zostaje usunięta w leczeniu endodontycznym, ząb traci zdolność reagowania na bodźce, ponieważ pozbawiony jest nerwu. Ząb nie powinien już boleć, a źródło dolegliwości bywa zupełnie inne.

Pacjent może zgłaszać, że ząb po leczeniu kanałowym boli z powodu momentu pojawienia się bólu i jego lokalizacji w pobliżu leczonego wcześniej zęba,

Skąd bierze się ból w zębie, który nie ma już nerwu?

Chociaż chorego zęba pozbawiono unerwionej miazgi, tkanki wokół zęba są w pełni żywe. To właśnie te struktury po leczeniu kanałowym mogą boleć. Gdy infekcja i toksyny bakteryjne z komory zęba przedostają się do tkanek okołowierzchołkowych, powstaje zapalenie ozębnej. Jest ono bezpośrednią przyczyną dolegliwości, które odczuwa pacjent, zwłaszcza gdy zgłasza utrzymujący się ból po leczeniu kanałowym przy nacisku lub nagryzaniu. W większości przypadków ból utrzymuje się z powodu różnych schorzeń, zarówno ostrych, jak i przewlekłych zapaleń czy innych patologii.

Jakie są najczęstsze przyczyny bólu martwego zęba po leczeniu kanałowym?

Silny ból martwego zęba po latach może mieć wiele przyczyn. Większość sprowadza się do rozwoju zapalenia wokół korzenia zęba.

Najczęstszymi powodami, dlaczego występuje ból zęba po leczeniu kanałowym, są:

• niepowodzenie zabiegu endodontycznego – niedokładne oczyszczenie zęba i wypełnienie kanałów korzeniowych;
• okołowierzchołkowe stany zapalne – np. ropnie, będące odpowiedzią organizmu na infekcję;
• pęknięcia lub złamanie korzenia – otwiera drogę bakteriom;
• pozostawienie ciała obcego w kanale korzeniowym – np. fragmentu narzędzia;
• zapalenie zatok szczękowych pochodzenia zębowego;
• zapalenie kości lub obrzęk dziąseł w okolicy zęba.

Jakie objawy świadczą o tym, że ból zęba jest związany z procesami zapalnymi po leczeniu kanałowym?

Gdy ząb po leczeniu boli, a nie jest to jedynie przejściowy tkliwy ząb po leczeniu, może to wskazywać na poważny problem.

Objawy, które sugerują stan zapalny, to:

• charakter bólu – silny ból zęba, opisywany przez pacjentów jako pulsujący ból zęba po leczeniu, który nie ustępuje;
• reakcja na bodźce – ostry ból przy nagryzaniu lub opukiwaniu leczonego zęba;
• fizyczne odczucia – uczucie „wysadzania” zęba z zębodołu;
• widoczne zmiany – obrzęk dziąsła, zaczerwienienie, ropień;
• objawy ogólnoustrojowe – gorączka i dreszcze;
• inne symptomy – szczękościsk, trudności w połykaniu, ból promieniujący po stronie leczonego zęba.

Jakie problemy powodują ból martwego zęba po latach?

Ból i wrażliwość zęba, które pojawiają się po kilku miesiącach lub latach, są niemal zawsze wynikiem przewlekłego zapalenia. Nawet prawidłowo wyleczony ząb może stać się źródłem infekcji.

Najczęściej ból martwej tkanki zęba jest spowodowany:

• reinfekcją kanałów z powodu nieszczelnego wypełnienia korony zęba;
• zębopochodnymi stanami zapalnymi zatok;
• rozwojem ropnia.

Po przeprowadzeniu antyseptycznego leczenia endodontycznego zalecane są okresowe badania kontrolne:

• pierwsze nie wcześniej niż po 3 miesiącach;
• kolejne po 6 i 12 miesiącach;
• następnie co roku;

aby skontrolować stan zdrowia i zmniejszyć ryzyko bólu zęba po kanałowym leczeniu.

Czy niedokładne leczenie kanałowe może być przyczyną problemu?

Niedokładnie przeprowadzone leczenie kanałowe zęba jest jedną z głównych przyczyn. Mimo nowoczesnych metod, osiągnięcie całkowitej jałowości wewnątrz struktury zęba jest niezwykle trudne. Jeśli ząb boli po leczeniu kanałowym, istnieje prawdopodobieństwo, że w kanale zęba pozostały resztki miazgi lub bakterie, które stały się ogniskiem infekcji.

Sukces leczenia endodontycznego jest zależny od wielu czynników, m.in. od początkowego stanu miazgi i tkanek okołowierzchołkowych.

Wskaźnik sukcesu w przypadku zębów, które miały:

• wyjściowo żywą miazgę – wyniósł 83%;
• wyjściowo martwą miazgę – na poziomie 71%;
• zmiany w tkankach okołowierzchołkowych – wyniósł 68%.

Profilaktyka próchnicy i chorób miazgi jest kluczowa dla uniknięcia reinfekcji i jej poważnych konsekwencji, zarówno miejscowych, jak i ogólnoustrojowych.

W jaki sposób reinfekcja kanałów korzeniowych wywołuje stan zapalny?

Do reinfekcji dochodzi, gdy bakterie ponownie dostają się do systemu kanałowego. Dzieje się to na skutek mikroprzecieku bakteryjnego spowodowanego nieszczelnym wypełnieniem. Pozostawione resztki martwiczych tkanek stają się pożywką dla drobnoustrojów, które produkują toksyny, co prowadzi do rozprzestrzeniania się procesu zapalnego.

Jakie są objawy ropnia okołowierzchołkowego?

Ropień okołowierzchołkowy jest ograniczonym zbiornikiem ropy. Objawy są bardzo nasilone, a pacjent może odczuwać silny ból po leczeniu kanałowym.

Mogą wystąpić:

• pulsujący ból – ciągły i dotkliwy;
• bolesny obrzęk dziąsła i tkanek miękkich twarzy;
• objawy ogólne, tj. gorączka i dreszcze.

Czy pęknięcie lub złamanie korzenia zęba może powodować ból?

Pęknięcie korzenia zęba jest jedną z przyczyn, dlaczego długotrwały ból po leczeniu kanałowym utrzymuje się lub pojawia po latach. Pęknięcie stwarza drogę dla bakterii, prowadząc do zapalenia. Gdy dochodzi do przerwania ciągłości tkanek zęba, otwierane są kanaliki zębinowe, które stanowią drogę przenikania, w tym dla bakterii. Mikroorganizmy mogą kolonizować niedokrwioną tkankę miazgową po urazie lub wnikać przez uszkodzoną ozębną.

Produkty metabolizmu bakterii aktywują makrofagi do produkcji mediatorów zapalnych, co prowadzi do niszczenia tkanki kostnej. Proces zapalny manifestuje się zmianami w mikrokrążeniu, prowadząc do obrzęku. Ząb staje się wrażliwy na dotyk, jest to charakterystyczny ból martwego zęba przy nacisku.

Jakie inne powikłania mogą być przyczyną dolegliwości bólowych?

Tkliwy ząb po leczeniu kanałowym nie zawsze ma źródło w samym zębie. Inne możliwe przyczyny to:

• zębopochodne zapalenie zatoki szczękowej – pacjent odczuwa tępy ból i uczucie ciśnienia;
• bruksizm – patologiczne zaciskanie zębów powoduje przeciążenie tkanek i ból.

Diagnostyka stomatologiczna jest niezbędna dla prawidłowego uśmierzenia bólu zęba po leczeniu kanałowym po kilku latach, szczególnie gdy przyczyna nie leży bezpośrednio w zębie. 

Jakie są metody leczenia bólu martwego zęba?

Leczenie martwego zęba zależy od przyczyny i wymaga konsultacji. Możliwe działania, jakie podejmie stomatolog, to m.in.:

• powtórne leczenie kanałowe – usunięcie starego materiału i ponowne opracowanie kanałów;
• leczenie chirurgiczne – np. resekcja wierzchołka korzenia;
• ekstrakcja zęba – usunięcie zęba jest ostatecznością, gdy stan nie pozwala na leczenie;
• leczenie schorzeń towarzyszących – np. zapalenia zatok.

Kiedy należy skonsultować się z dentystą?

Należy niezwłocznie zgłosić się do dentysty, gdy:

• pojawia się ból ciągły, uczucie „wysadzania”, obrzęk dziąsła lub ból przy nagryzaniu;
• długo boli ząb po leczeniu, nasila się, nie ustępuje po kilku dniach lub pojawia się nagle po tygodniach;
• występuje ropna wydzielina, obrzęk twarzy, trudności w połykaniu i gorączka.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o ból martwego zęba

Jak odróżnić ból martwego zęba od bólu żywego zęba?

Ból żywego zęba jest zazwyczaj ostry, sprowokowany bodźcem i ustępuje po jego usunięciu. Gdy ząb jest martwy, ból często jest samoistny, ciągły i pulsujący. Ostateczne rozróżnienie umożliwia test żywotności miazgi zęba wykonywany przez stomatologa.

Czy martwy ząb może boleć przy nagryzaniu?

Tak, ból martwego zęba przy nacisku to częsty objaw. Kiedy po leczeniu kanałowym boli przy nacisku lub nagryzaniu, to prawdopodobnie stan zapalny przeniósł się na otaczające tkanki. Każdy nacisk na ząb powoduje wtedy podrażnienie zmienionych zapalnie struktur.

Czy ból martwego zęba może być objawem zgorzeli?

W przypadku martwego zęba ból może być to objawem zgorzeli miazgi. Zgorzel zęba to gnilny rozpad tkanki pod wpływem bakterii beztlenowych. Taki stan jest bezwzględnym wskazaniem do rozpoczęcia leczenia u dentysty.

Czy ból po leczeniu kanałowym jest normalny?

Niewielki dyskomfort bezpośrednio po leczeniu kanałowym może utrzymywać się przez kilka dni. Jednak gdy dolegliwości bólowe zęba utrzymują się tygodniami i nasilają lub pojawiają się po leczeniu kanałowym po kilku miesiącach lub latach, to nie jest to prawidłowy objaw. Długotrwały ból, zwłaszcza pulsujący, wymaga pilnej konsultacji u dentysty.

Co zrobić, gdy pojawia się opuchlizna w okolicy martwego zęba?

Opuchlizna to alarmujący objaw, który najczęściej wskazuje na rozwój ropnia. W takiej sytuacji konieczna jest natychmiastowa wizyta pacjenta u stomatologa, ponieważ istnieje ryzyko rozprzestrzenienia się infekcji. Po ocenie stanu zęba zostanie wdrożone odpowiednie leczenie, które może uratować ząb przed ekstrakcją.

Bibliografia

1. Marcin Pasternak, Jarosław Woroń, Ostry ból endodontyczny, Ból 2020, Tom 21, Nr 1, s. 39–45, DOI: 10.5604/01.3001.0014.1574.
2. Gamonal J, Bravo J, Malheiros Z, Stewart B, Morales A, Cavalla F, Gomez M. Periodontal disease and its impact on general health in Latin America. Section I: Introduction part I. Braz Oral Res. 2020 Apr 9;34(supp1 1):e024. doi: 10.1590/1807-3107bor-2020.vol34.0024. PMID: 32294677.
3. Kang M, In Jung H, Song M, Kim SY, Kim HC, Kim E. Outcome of nonsurgical retreatment and endodontic microsurgery: a meta-analysis. Clin Oral Investig. 2015 Apr;19(3):569-82. doi: 10.1007/s00784-015-1398-3. Epub 2015 Jan 18. PMID: 25595864.
4. Mikrogeorgis G, Eirinaki E, Kapralos V, Koutroulis A, Lyroudia K, Pitas I. Diagnosis of vertical root fractures in endodontically treated teeth utilising Digital Subtraction Radiography: A case series report. Aust Endod J. 2018 Dec;44(3):286-291. doi: 10.1111/aej.12240. Epub 2017 Dec 11. PMID: 29226512.
5. Dorota Pylińska-Dąbrowska i wsp., Przewlekłe zębopochodne zapalenie zatok przynosowych, Wybrane Problemy Kliniczne, Forum Medycyny Rodzinnej 2019, tom 13, nr 5, 237–244Copyright © 2019 Via Medica ISSN 1897–3590.
6. Phillip L Tomson et Al, A guide to Good Endodontic Practice, British Endodontic Society, First edition September 2022, Published by British Endodontic Society (UK) London.
7. Marie Mora, Juan Pacheco-Yanes, Asgeir Sigurdsson, The future of endodontic diagnosis
A narrative review focusing on biological markers, Jada Foundational Science, Review ArticleVolume 4, 100050 – 2025.
8. Jevon P, Abdelrahman A, Pigadas N. Management of odontogenic infections and sepsis: an update. Br Dent J. 2020 Sep;229(6):363-370. doi: 10.1038/s41415-020-2114-5. Epub 2020 Sep 25. PMID: 32978579; PMCID: PMC7517749.
9. Henry F. Duncan, Lise-Lotte Kirkevang, Ove A. Peters, Ikhlas El-Karim, Gabriel Krastl, Massimo Del Fabbro, Bun San Chong, Kerstin M. Galler, Juan J.Segura- Egea, Moritz Kebschull, On behalf of the ESE Workshop Participants and Methodological Consultant Treatment of pulpal and apical disease: The European Society of Endodontology (ESE) S3-level clinical practice guideline, Received: 18 August 2023, Accepted: 26 August 2023, DOI: 10.1111/iej.13974.
10. https://pharmindex.pl/listalekow# [Ibuprofen Hasco, Ketonal® DUO, Dexak® 50, Anapran®, Nalgesin, Nimesil, Paramax-Cod, Talvosilen® forte, Dalacin® C, Augmentin].