Ból dziąseł i zęba na końcu szczęki – jak leczyć? Czy to zapalenie dziąseł?

Leki na ból dziąseł i zębów

• Dexak
• Ketonal active
• Ketoangin
• Ketokaps Med
• Ketonal Fast
• Glimbax
• Hascosept Forte
• Uniben
• Sachol żel stomatologiczny
• Sachodent

Dlaczego boli dziąsło na końcu szczęki?

Ból dziąsła na końcu łuku zębowego jest częstym powodem wizyt u stomatologa. Ta okolica, ze względu na utrudniony dostęp podczas codziennej higieny i wyrzynanie się ostatnich trzonowców, jest szczególnie narażona na rozwój różnych patologii.

Niewłaściwa higiena jamy ustnej prowadzi do gromadzenia się na zębach i poniżej linii dziąseł płytki nazębnej. Lepki biofilm bakteryjny stwarza idealne warunki do namnażania się bakterii i rozwoju stanu zapalnego, np. zapalenia dziąseł. Prowadzi do podrażnień, obrzęku, krwawienia, bólu i nieświeżego oddechu. Odgrywa decydującą rolę w zaawansowanych schorzeniach przyzębia i jamy ustnej.

Dolegliwości bólowe dziąsła mogą powodować m.in.:

• problemy z ósemkami;
• zaawansowana próchnica siódemek;
• schorzenia przyzębia;
• urazy mechaniczne;
• choroby ogólnoustrojowe.

Czy ósemki są najczęstszą przyczyną bólu dziąsła w tej okolicy?

Zęby mądrości, czyli trzecie trzonowce (ósemki), mogą powodować ból dziąsła. Późne wyrzynanie bywa powiązane z komplikacjami. Szczęki współczesnego człowieka często są zbyt małe, aby pomieścić ósemkę. Może to powodować częściowe lub całkowite zatrzymanie w kości i napieranie na korzenie siódemki, powodując jej uszkodzenie, resorpcję (zanik) lub stłoczenie innych zębów. Wyrzynająca się ósemka może wywołać stan zapalny otaczających tkanek i dolegliwości bólowe.

Problemy z ósemkami, które mogą wywołać ból:

• ząb zatrzymany;
• nieprawidłowe położenie – rosnąca pod kątem, w kierunku policzka, języka lub sąsiedniego zęba, powoduje podrażnienie błony śluzowej i ból;
• trudności w higienie – położenie ósemek utrudnia dokładne szczotkowanie, sprzyjając gromadzeniu się płytki nazębnej;
• torbiele zębopochodne – wokół korony zatrzymanego trzonowca może utworzyć się torbiel, niszczyć kość i prowadzić do powikłań.

Szczególnym problemem jest zapalenie okołokoronowe (zapalenie „kaptura dziąsłowego”). Kaptur dziąsłowy to fragment dziąsła częściowo przykrywający koronę wyrzynającego się zęba. Pod płat błony śluzowej dostają się resztki pokarmu i bakterie. Utrudniony odpływ śliny i niemożność oczyszczenia sprzyjają namnażaniu się drobnoustrojów i rozwoju stanu zapalnego. Pojawia się silny, pulsujący ból tkanki śluzowej, obrzęk, zaczerwienienie, a czasem nawet szczękościsk i gorączka. Jest to jedna z częstszych przyczyn, dla których pacjenci decydują się na pilną wizytę u stomatologa.

Jakie inne problemy stomatologiczne mogą wywoływać ból?

Istnieje wiele schorzeń stomatologicznych i problemów w obrębie jamy ustnej, które mogą wywoływać ból m.in.:

• choroby przyzębia – zapalenie dziąseł może przerodzić się w zapalenie przyzębia (paradontozę), które niszczy tkanki mocujące ząb;
• głęboka próchnica siódemki – nieleczony ubytek próchnicowy może dotrzeć do miazgi (nerwu), powodując silny ból, który często promieniuje na otaczające dziąsło;
• ropień zębowy lub dziąsłowy – infekcja może prowadzić do powstania ropnia;
• uraz mechaniczny – np. przygryzienie twardego pokarmu, zbyt mocne szczotkowanie, używanie zbyt twardej szczoteczki lub podrażnienie przez ostre krawędzie źle dopasowanej protezy zębowej;
• bolesne owrzodzenie (afta) lub uszkodzenie śluzówki (nadżerka) – mogą pojawić się na dziąśle i powodować dyskomfort.

Diagnostyka bólu w jamie ustnej jest złożona – często wymaga szerokiego spojrzenia i multidyscyplinarnego podejścia.

Czy choroby niezwiązane z zębami mogą powodować ból dziąsła na końcu szczęki?

W niektórych przypadkach ból nie ma swojego źródła w obrębie jamy ustnej. Może być objawem z innej części ciała lub manifestacją choroby ogólnoustrojowej.

Choroby niezwiązane z zębami, które mogą powodować dolegliwości bólowe dziąseł:

• neuralgia nerwu trójdzielnego – napadowy, niezwykle silny, przeszywający ból w obrębie twarzy. Może być prowokowany przez dotyk, jedzenie czy mycie zębów;
• dysfunkcje stawu skroniowo-żuchwowego – mogą powodować ból promieniujący do uszu, skroni i w okolice ostatnich trzonowców;
• stan zapalny zatok szczękowych – może wywołać uczucie ucisku i bólu w górnych zębach trzonowych;
• choroby ogólnoustrojowe – niekontrolowana cukrzyca osłabia odporność organizmu, zwiększa ryzyko ciężkiego zapalenia dziąseł. Białaczka, niedobory witamin (np. witaminy C), przyjmowanie niektórych leków (np. na nadciśnienie) mogą wpływać na stan dziąseł i powodować ból.

Diagnoza z powodu bólu rzutowanego bywa bardzo trudna. Jest wyzwaniem w stomatologii i medycynie twarzoczaszki, często prowadząc do długotrwałego poszukiwania przyczyny.

Jakie są objawy towarzyszące bólowi dziąsła na końcu szczęki?

Ból to tylko jeden z objawów. W zależności od przyczyny mogą mu towarzyszyć inne niepokojące sygnały, które pomagają w postawieniu diagnozy:

• zaczerwienienie i opuchlizna dziąsła;
• krwawienie z dziąsła – samoistne lub podczas szczotkowania;
• nieprzyjemny zapach lub smak w ustach;
• wydzielina ropna z okolicy dziąsła;
• szczękościsk;
• ból podczas żucia;
• powiększone i bolesne węzły chłonne podżuchwowe;
• podwyższona temperatura ciała;
• nadwrażliwość na skrajne temperatury pokarmów i napojów.

Jak rozpoznać stan zapalny dziąsła?

Stan zapalny dziąseł jest wczesną i odwracalną formą choroby przyzębia. Objawy są łatwe do zaobserwowania. Zdrowe dziąsło jest bladoróżowe, twarde i ściśle przylega.

Gdy rozwija się zapalenie, dziąsło staje się:

• żywoczerwone lub sinawe;
• nabrzmiałe;
• miękkie;
• błyszczące.

Charakterystycznym objawem jest krwawienie, które pojawia się nawet przy delikatnym dotyku, np. podczas szczotkowania.

Nieleczone zapalenie dziąseł może prowadzić do nieodwracalnego zapalenia przyzębia (paradontozy), które niszczy kość i może prowadzić do utraty zębów.

Palenie papierosów jest istotnym czynnikiem ryzyka – nikotyna obkurcza naczynia krwionośne w dziąsłach, maskując objawy. U palaczy choroba często jest diagnozowana w bardziej zaawansowanym stadium.

Czy ból dziąsła może promieniować do innych części twarzy lub głowy?

Ból dziąsła często promieniuje. Ostry stan zapalny w okolicy ósemki może powodować ból odczuwany w uchu, gardle, skroni, a nawet w całej połowie głowy. Złożone unerwienie rejonu twarzoczaszki powoduje, że pacjenci często mylą ból zęba z zapaleniem ucha lub migreną.

Kiedy ból dziąsła na końcu szczęki wymaga pilnej konsultacji dentystycznej?

Nie należy lekceważyć bólu, jednak niektóre dodatkowe objawy wymagają natychmiastowej interwencji.

Należy pilnie zgłosić się do stomatologa, jeśli wystąpią:

• pulsujący ból, który nie ustępuje po zażyciu leków;
• gorączka i złe samopoczucie;
• opuchlizna policzka, szyi lub podbródka;
• trudności z połykaniem lub oddychaniem;
• szczękościsk.

Te objawy mogą świadczyć o stanie zapalnym (np. ropowicy dna jamy ustnej), która jest stanem zagrożenia życia.

Jakie są metody leczenia bólu dziąsła na końcu szczęki?

Leczenie bolesnego dziąsła jest ściśle uzależnione od diagnozy. Celem jest nie tylko uśmierzenie bólu, ale przede wszystkim wyeliminowanie przyczyny.

Kiedy wystarczy poprawa higieny jamy ustnej?

W przypadku łagodnego zapalenia dziąseł, spowodowanego przez niewłaściwą higienę, podstawą jest leczenie miejscowe (płukanie, oczyszczanie) i zmiana nawyków. Należy zacząć dokładnie szczotkować zęby co najmniej 2 razy dziennie. Warto wymieniać szczoteczkę mniej więcej co 3 miesiące.

Bardzo ważne jest czyszczenie przestrzeni międzyzębowych za pomocą nici dentystycznej lub irygatora. Stosowanie specjalnych płukanek antyseptycznych może być zalecone przez krótki czas, aby pomóc zwalczyć zapalenie.

Gdy poprawa higieny nie wystarcza, by cofnąć stan zapalny i wyeliminować zarówno ból, jak i krwawienie, należy pilnie skonsultować się ze lekarzem stomatologiem.

Jakie leki i preparaty mogą złagodzić ból i stan zapalny?

Aby złagodzić dolegliwości i zapobiec dalszemu rozwojowi zapalenia, można stosować środki przeciwbólowe i przeciwzapalne, takie jak ibuprofen czy deksketoprofen. W przypadku silnego bólu specjalista może przepisać mocniejsze leki.

Dodatkowo zaleca się żele do miejscowego stosowania o działaniu antyseptycznym, przeciwzapalnym i znieczulającym. Zazwyczaj zawierają:

• chlorheksydynę;
• salicylan choliny;
• lidokainę;
• wyciągi ziołowe.

Antybiotyki stosuje się w przypadku rozprzestrzeniania się zakażenia i objawów ogólnoustrojowych.

Kiedy konieczna jest interwencja stomatologiczna?

Gdy domowe sposoby i leczenie zachowawcze dolegliwości w jamie ustnej zawodzą, niezbędny może być zabieg:

• zapalenie okołokoronowe – stomatolog może przepłukać przestrzeń pod kapturem dziąsłowym roztworem antyseptycznym. Jeśli problem nawraca, może być konieczne chirurgiczne wycięcie kaptura lub ekstrakcja ósemki;
• głębokie ubytki próchnicowe – może być konieczne leczenie kanałowe lub usunięcie zęba;
• ropień – wykonanie nacięcia i drenażu, aby uwolnić nagromadzoną ropę;
• zaawansowana choroba przyzębia – specjalista wykonuje skaling naddziąsłowy i poddziąsłowy (usunięcie kamienia nazębnego) oraz kiretaż.

Przed wizytą w gabinecie, można zastosować domowe metody, które niekiedy niosą ulgę w bólu, ale nie zastępują wizyty u stomatologa.

Jakie są domowe sposoby na ból dziąsła na końcu szczęki?

Płukanki mogą być stosowane jako środki wspomagające dla całej jamy ustnej:

• sól kuchenna – rozpuszczenie pół łyżeczki soli w szklance ciepłej wody i stosowanie kilka razy dziennie, działa odkażająco i zmniejsza opuchliznę.
• szałwia lub rumianek – mają właściwości przeciwzapalne i ściągające. Naparem można płukać usta lub przykładać nasączony wacik.

By uśmierzyć ból, dodatkowo zaleca się stosowanie zimnych okładów na policzek, po stronie, na której występuje ból.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy ból dziąsła na końcu szczęki zawsze oznacza problem z ósemką?

Chociaż problemy z ósemkami są częstym powodem bólu w tej okolicy, może on być również spowodowany przez zapalenie przyzębia, próchnicę, uraz czy nawet choroby niezwiązane bezpośrednio z zębami.

Czy ból dziąsła na końcu szczęki może być objawem poważniejszej choroby?

Tak. Uporczywy ból i stan zapalny dziąseł, które nie goją się mimo leczenia, mogą być objawem chorób ogólnych, takich jak cukrzyca, białaczka czy niedobory odporności. Dlatego nie wolno bagatelizować przewlekłych dolegliwości.

Jak długo może trwać ból dziąsła w tej okolicy?

Czas trwania bólu dziąsła przy zębie zależy od jego przyczyny. Łagodne podrażnienie może ustąpić po kilku dniach. Gdy jest spowodowany infekcją lub wyrzynającym się zębem, może trwać tygodniami i nasilać się, jeśli nie zostanie podjęte leczenie.

Czy w ciąży można stosować leki na ból dziąsła na końcu szczęki?

W ciąży przyjmowanie jakichkolwiek leków musi być skonsultowane z lekarzem. Za najbezpieczniejszy lek przeciwbólowy uważa się paracetamol. Należy unikać większości niesteroidowych leków przeciwzapalnych, zwłaszcza w III trymestrze.

Kiedy należy natychmiast skonsultować się ze stomatologiem?

Pilnej konsultacji wymaga silny, nieustępujący ból, któremu towarzyszy gorączka, szczękościsk lub obrzęk rozprzestrzeniający się na policzek i szyję. Są to objawy alarmowe, które mogą świadczyć o infekcji. Regularne wizyty kontrolne u stomatologa pomogą uniknąć takich sytuacji.

Bibliografia

1. Blakey GH, White RP Jr, Offenbacher S, Phillips C, Delano EO, Maynor G. Clinical/biological outcomes of treatment for pericoronitis. J Oral Maxillofac Surg. 1996 Oct;54(10):1150-60. doi: 10.1016/s0278-2391(96)90339-0. PMID: 8859232.
2. Kwon G, Serra M. Pericoronitis. [Updated 2022 Nov 21]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-.  Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK576411/.
3. Renton T. Dental (Odontogenic) Pain. Rev Pain. 2011 Mar;5(1):2-7. doi: 10.1177/204946371100500102. PMID: 26527224; PMCID: PMC4590084.
4. Chapple IL, Genco R; working group 2 of the joint EFP/AAP workshop. Diabetes and periodontal diseases: consensus report of the Joint EFP/AAP Workshop on Periodontitis and Systemic Diseases. J Periodontol. 2013 Apr;84(4 Suppl):S106-12. doi: 10.1902/jop.2013.1340011. PMID: 23631572.
5. Henry F. Duncan, Lise-Lotte Kirkevang, Ove A. Peters, Ikhlas El-Karim, Gabriel Krastl, Massimo Del Fabbro, Bun San Chong, Kerstin M. Galler, Juan J.Segura- Egea, Moritz Kebschull, Treatment of pulpal and apical disease: The European Society of Endodontology (ESE) S3-level clinical practice guideline, Clinical Practice Guidelines, Int Endod J. 2023;00:1–58, Received: 18 August 2023 | Accepted: 26 August 2023, DOI: 10.1111/iej.13974.
6. Chisci D, Parrini S, Baldini N, Chisci G. Patterns of Third-Molar-Pericoronitis-Related Pain: A Morphometrical Observational Retrospective Study. Healthcare (Basel). 2023 Jun 30;11(13):1890. doi: 10.3390/healthcare11131890. PMID: 37444724; PMCID: PMC10340319.
7. Najeeb S, Zafar MS, Khurshid Z, Zohaib S, Almas K. The Role of Nutrition in Periodontal Health: An Update. Nutrients. 2016 Aug 30;8(9):530. doi: 10.3390/nu8090530. PMID: 27589794; PMCID: PMC5037517.
8. McNeish, J.E., McNeish, L.W. (2023). Oral Manifestations of Systemic Disease. In: Niekrash, C.E., Ferneini, E.M., Goupil, M.T. (eds) Dental Science for the Medical Professional. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-38567-4_21.
9. https://pharmindex.pl/listalekow# [Dexak®, Ketonal® active, Ketoangin, Ketokaps Med, Ketonal® Fast, Glimbax, Hascosept Forte, Uniben, Sachol żel stomatologiczny, Sachodent].