Leki przeciwbólowe na ból kręgosłupa i pleców
Ból kręgosłupa to dolegliwość, która znacząco ogranicza codzienne funkcjonowanie i pogarsza komfort życia. Może pojawić się w każdym miejscu w obrębie kręgosłupa i pleców, ale najczęściej występuje jako ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym – aż 65% przypadków to tzw. bóle krzyża. Diagnoza i leczenie nie zawsze są proste, ponieważ ból może mieć różne przyczyny.
Skuteczny lek na ból pleców można dobrać tylko po rozpoznaniu czynnika wyzwalającego.
Przyczyny bólu pleców i kręgosłupa
Najważniejsze rodzaje i źródła bólu pleców:
- nieswoisty (mechaniczny) – stanowi ponad 90% wszystkich przypadków. Pojawia się po wysiłku lub niewielkim urazie i ustępuje po odpoczynku. Może być spowodowany przeciążeniami, takie jak: nadwaga, nieprawidłowa postawa, osłabienie mięśni oraz niedobór aktywności fizycznej;
- dyskogenny – przyczyną jest choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, w której krążek międzykręgowy ulega uszkodzeniu;
- korzeniowy (neuropatyczny) – często określany jako rwa (np. rwa kulszowa, rwa ramienna) powstaje w wyniku ucisku korzenia nerwowego, promieniuje oraz osłabia mięśnie;
- ból ze stawów międzywyrostkowych – związany ze zmianami zwyrodnieniowymi lub zapaleniem stawów. Może być spowodowany przeciążeniem, a towarzyszący mu stan zapalny nasila dolegliwości;
- mięśniowy/mięśniowo-powięziowy – miejscowy, punktowy, czasem promieniuje. Wynika z przeciążenia mięśni pleców;
- złożony/przeniesiony/rzutowany – rzadko ma charakter izolowany, pacjenci doświadczają bólu o charakterze mieszanym.
Gdy dolegliwości stają się silne, leki przeciwzapalne dostępne bez recepty mogą nie wystarczyć. Dlatego pamiętaj, że w nagłym bólu można odbyć teleporadę lekarską, aby szybko otrzymać receptę online i złagodzić ból pleców.
Główne formy leków na łagodzenie bólu pleców
Kapsułki i tabletki na ból kręgosłupa są często pierwszym wyborem. Jest to związane z szeroką ofertą, szybkością działania oraz łatwością przyjmowania.
W bólu kręgosłupa stosuje się leki w różnych formach:
- tabletki musujące (np. Solpadeine);
- zastrzyki przeciwbólowe (np. Ketonal);
- kremy i maści przeciwbólowe (np. Dolgit);
- żele przeciwbólowe (np. Naproxen Emo);
- plastry przeciwbólowe na kręgosłup (np. Transtec 35 µg/h);
- czopki doodbytnicze (np. Dicloberl 100 mg);
- aerozole na skórę (np. Diky 4%);
- syropy (np. Paracetamol Hasco Forte);
- plastry rozgrzewające i chłodzące (np. ThermaCare na plecy i biodra, Apap Ice).
Miejscowe preparaty (żele, plastry i maści na ból pleców) są odpowiednie dla osób, które potrzebują ulgi w lekkim i umiarkowanym bólu zlokalizowanym lub, gdy istnieją przeciwwskazania do stosowania doustnych preparatów (np. ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego). Są bezpieczniejsze – mają mniej działań ubocznych ogólnoustrojowych i często są dostępne w aptece bez recepty.
W silnym bólu potrzebny jest zazwyczaj mocniej działający środek doustny, dostępny wyłącznie na receptę.
U pacjentów z trudnościami w połykaniu lub chorobami przewodu pokarmowego skutecznym lekiem mogą być czopki przeciwzapalne i przeciwbólowe. Plastry opioidowe przeznaczone są dla pacjentów z silnymi, długotrwałymi schorzeniami, u których inne leki są nieskuteczne – taka forma oferuje wygodę stałego uwalniania składników przeciwbólowych.
Jak dawkować i przyjmować leki na ból kręgosłupa?
Ból kręgosłupa to często przewlekła dolegliwość. Z tego powodu farmakoterapia powinna być prowadzona zgodnie z zaleceniami lekarza – wymaga indywidualnego podejścia, uwzględniającego nasilenie, czas trwania i objawy towarzyszące.
W leczeniu bólu można stosować:
- niesteroidowe leki przeciwzapalne: to szeroka grupa leków, często są preparatami z wyboru w łagodzeniu ostrego bólu pleców. Działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie, ale ich skuteczność nie przekracza 60%. Leki z grupy nlpz, takie jak ibuprofen, diklofenak czy naproksen, są często zalecane. Doustnie należy je stosować krótko ze względu na ryzyko działań niepożądanych i zawsze w minimalnej skutecznej dawce;
- paracetamol: zalecany w lekkich i umiarkowanych bólach bez towarzyszącego stanu zapalnego;
- leki rozluźniające mięśnie (miorelaksanty): zawierają substancje czynne łagodzące napięcie mięśni, które często jest komponentą bólu;
- leki przeciwdepresyjne i przeciwpadaczkowe: mogą przynieść ulgę w bólu przewlekłym, zwłaszcza gdy nabiera cech neuropatycznych. Wzmacniają endogenne mechanizmy przeciwbólowe;
- glikokortykosteroidy (sterydy): są stosowane w bólu powiązanym ze stanem zapalnym, przynoszą ulgę, gdy inne środki nie pomagają;
- leki opioidowe (opioidy): np. kodeina, silne tabletki przeciwbólowe na kręgosłup zalecane są tylko w przypadku, gdy inne, łagodniejsze środki okazały się nieskuteczne lub są przeciwwskazane. Mogą być podawane doustnie, w zastrzykach lub, w przypadku bólu przewlekłego, przez skórę w postaci plastrów.
Leczenie bólu kręgosłupa często ma złożony charakter – substancje przeciwbólowe i przeciwzapalne stosowane razem (np. łączenie paracetamolu z opioidami) mogą zwiększyć skuteczność terapii i pozwolić na przyjmowanie mniejszych dawek leków.
Prawdziwą drogą do ulgi w bólu pleców i wyeliminowania nawrotów choroby jest systematyczna rehabilitacja i budowanie „gorsetu mięśniowego”.
Farmakoterapia, w tym leki dostępne bez recepty, jest metodą objawową i nie rozwiązuje pierwotnej przyczyny. Ważne jest, aby unikać czynności nasilających objawy bólowe i nie pozostawać w łóżku zbyt długo.
Silne leki przeciwbólowe na kręgosłup – czy tylko na receptę?
Gdy dotychczas stosowane substancje przeciwbólowe nie przyniosły złagodzenia bólu, pomocne mogą być opioidy. W przypadku bólu neuropatycznego leki opioidowe są częścią kompleksowej terapii, obok niesterydowych leków przeciwzapalnych, miorelaksantów, leków przeciwdrgawkowych i przeciwdepresyjnych.
Środki opioidowe – przykładowe preparaty:
- Skudexa (Tramadol hydrochloride, Dexketoprofen);
- Durogesic (Fentanyl);
- Melodyn (Buprenorphine);
- Doreta (Tramadol hydrochloride, Paracetamol);
- Exbol (Tramadol hydrochloride, Paracetamol);
- Padolten (Tramadol hydrochloride, Paracetamol);
- Bunondol (Buprenorphine);
- Accordeon (Oxycodone hydrochloride);
- AuroFena (Fentanyl);
- MST Continus (Morphine sulphate).
Silne preparaty na ból kręgosłupa można stosować tylko wtedy, gdy wcześniejsze terapie zawiodły, a potencjalne korzyści przewyższają ryzyko i po szczegółowym wyjaśnieniu choremu wszystkich zagrożeń.
Opioidowe środki przeciwbólowe zawierają substancje, które mogą powodować uzależnienie i nieść poważne działania niepożądane, z tego powodu są dostępne wyłącznie na receptę.
Jakie leki na receptę można kupić w aptece na ból pleców i kręgosłupa lędźwiowego?
Przykładowe leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ):
- Aceklik (Aceclofenac);
- Anapran EC (Naproxen);
- Seractil (Dexibuprofen);
- Auxilen (Dexketoprofen);
- Diclac 150 Duo (Diclofenac sodium).
Leki znoszące ból poprzez obniżanie napięcia mięśni (miorelaksanty):
- Methocarbamol Espefa (Methocarbamol);
- Baclofen Polpharma (Baclofen);
- Sirdalud (Tizanidine);
- Mydocalm (Tolperisone hydrochloride);
- Tizanor (Tizanidine).
Niektóre leki przeciwdepresyjne i przeciwpadaczkowe pomocne na ból:
- AuroDulox (Duloxetine);
- Amitriptylinum VP (Amitriptyline hydrochloride);
- Alventa (Venlafaxine);
- Egzysta (Pregabalin);
- Amizepin (Carbamazepine).
Glikokortykosteroidy to grupa leków o najsilniejszym działaniu przeciwzapalnym. Nie stosuje się ich rutynowo, ale mogą przynieść spektakularną ulgę. Ich celem jest szybkie zredukowanie stanu zapalnego i obrzęku wokół nerwu. Są dostępne wyłącznie na zlecenie lekarza i pod jego kontrolą, często w formie zastrzyków.
Glikokortykosteroidy przyjmowane w bólu pleców:
- Celestone (Betamethasone);
- Solu-Medrol™ (Methylprednisolone);
- Encorton (Prednisone).
W przypadku wystąpienia alarmujących objawów, takich jak niedowłady, zaburzenia czucia, problemy ze zwieraczami (np. niemożność oddania moczu lub stolca), lub silny ból wzmagający się w nocy, należy pilnie skonsultować się z lekarzem, ponieważ mogą one wskazywać na poważne schorzenia wymagające natychmiastowej diagnostyki i interwencji chirurgicznej, a nie tylko stosowania leków.
FAQ
Jaki jest najsilniejszy lek przeciwbólowy na ból kręgosłupa?
Najsilniejsze środki przeciwbólowe to opioidy – stosowane tylko w określonych przypadkach. Mogą być rozważane w przypadku silnego ostrego bólu, gdy inne leki na ból pleców (NLPZ, paracetamol) nie przyniosły oczekiwanej ulgi lub ich użycie jest wykluczone.
Jakie są przeciwwskazania do przyjmowania silnych leków przeciwbólowych na ból kręgosłupa?
Nie powinno się stosować silnych leków, jeśli u pacjenta występuje: niewydolność oddechowa, uzależnienie od opioidów, stany z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym, urazy głowy i inne stany mogące prowadzić do wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego, niedrożność porażenna jelit, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, stosowanie inhibitorów MAO. W okresie ciąży i karmienia piersią o stosowaniu leków powinien zadecydować lekarz, nawet tych, które dostępne są bez recepty.
Czy leki przeciwbólowe można łączyć z alkoholem?
Odpowiedź na pytanie, czy leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (np. naproksen, diklofenak, ibuprofen i kodeinę) można łączyć z alkoholem, jest jednoznaczna: nie. Takie połączenie może prowadzić do zagrażających życiu konsekwencji zdrowotnych. Każda z tych substancji może wchodzić w interakcje z alkoholem, a ryzyko różni się w zależności od leku. Dokładnie zapoznaj się z ulotką dołączoną do opakowania, nawet w przypadku leku przeciwbólowego bez recepty.
Leki przeciwbólowe na kręgosłup a prowadzenie pojazdów
Niektóre miorelaksanty (np. tolperizon) nie powinny negatywnie wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów, ponieważ nie powodują senności ani zaburzeń koordynacji. Jednak inne silne składniki aktywne, zwłaszcza opioidy czy niektóre koanalgetyki, mogą upośledzać codzienny rytm zajęć (sprawność psychofizyczną), dlatego należy zachować ostrożność.
Bibliografia
- Drewiecki T., Mroczek K., Zaworski K. i wsp.: Znaczenie aktywności fizycznej w dolegliwościach bólowych kręgosłupa i stawów obwodowych. Hyg Public Health., 2014; 49, 1, 160-165.
- Rysiak E., Drągowski P., Prokop I., Jakubów P.: Ocena kosztów i efektywności farmakologicznego leczenia bólu przewlekłego dolnego odcinka kręgosłupa. Now Lek., 2013; 82, 399–405.
- Marcin Kopka, Bóle w dolnym odcinku kręgosłupa – przegląd literatury, PTBB, Ból 2019, Tom 20, Nr 3, s. 51-59, DOI: 10.5604/01.3001.0013.7395 51.
- Zaina F., Tomkins-Lane C., Carragee E., Negrini S.: Surgical versus non-surgical treatment for lumbar spinal stenosis. Cochrane Database Syst Rev. 2016; 2016(1): CD010264, doi: 10.1002/14651858.CD010264.pub2.
- Qaseem A., Wilt T.J., McLean R.M., Forciea M.A., Clinical Guidelines Committee of the American College of Physicians.: Noninvasive treatments for acute, subacute, and chronic low back pain: a clinical practice guideline from the American College of Physicians. Ann Intern Med 2017; 166: 514−30.
- Maryla Szpala, Agata Skorupińska, Karolina Kostorz, Występowanie zespołów bólowych kręgosłupa – przyczyny i leczenie, Pomeranian J Life Sci 2017;63(3):41-47.
- Kamil Koszela, Sylwia Krukowska, Marta Woldańska-Okońska, © Pediatr Med Rodz 2017, 13 (3), p. 344–351, DOI: 10.15557/PiMR.2017.0036.
-
Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacj, Wydział Oceny Technologii Medycznych, Profilaktyka przewlekłych bólów kręgosłupa Raport nr: OT.423.3.2019, Warszawa, lipiec 2020.
-
Kałużna Anna, Kałużny Krystian, Wołowiec Łukasz, Płoszaj Ola, Zukow Walery, Kochański Bartosz, Hagner Wojciech. The prevention of spinal pain – a systematic review. Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(7):912-926. eISSN 2391-8306. DOI http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.891655.
- Kamil Koszela red.n., Zespoły bólowe kręgosłupa wyzwaniem XXI wieku, ISBN: 978-83-66946-44-6, Medical Tribune, Warszawa 2023.
-
Qaseem A, Wilt TJ, McLean RM, Forciea MA; Clinical Guidelines Committee of the American College of Physicians; Denberg TD, Barry MJ, Boyd C, Chow RD, Fitterman N, Harris RP, Humphrey LL, Vijan S. Noninvasive Treatments for Acute, Subacute, and Chronic Low Back Pain: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians. Ann Intern Med. 2017 Apr 4;166(7):514-530. doi: 10.7326/M16-2367. Epub 2017 Feb 14. PMID: 28192789.
- https://pharmindex.pl/listalekow#.
