Ile L4 na skręcenie stawu skokowego i jak skuteczna jest rehabilitacja?

Czym jest skręcenie stawu skokowego i jakie są objawy skręconej kostki?

Do skręcenia stawu skokowego dochodzi w najbardziej prozaicznych sytuacjach – wystarczy niestabilnie stanąć na nierównej powierzchni albo źle „wylądować” po skoku. Więzadła, które stabilizują kostkę, zostają wtedy wystawione na działanie obciążeń, do których nie są przystosowane.

• Skręcenie stawu skokowego to uraz, który jest wynikiem przekroczenia fizjologicznego zakresu ruchu (najczęściej poprzez nadmierne odwrócenie lub przywiedzenie stopy).

Diagnostyka tego rodzaju urazu (różnicowanie np. ze złamaniem lub zwichnięciem) wymaga oceny objawów. Symptomy, które są charakterystyczne dla skręcenia, to:

• ostry, punktowy ból kostki, najbardziej nasilony w obrębie stawu (często narastający przy próbie obciążenia kończyny),
• obrzęk, który pojawia się szybko po urazie (opuchlizna może obejmować całą kostkę),
• siniak (krwiak), który może uwidocznić się po kilku godzinach lub dniach od kontuzji,
• ograniczenie ruchomości w stawie,
• uczucie niestabilności stawu podczas ruchu.

Jakie są stopnie uszkodzenia stawu skokowego i jak wpływają na leczenie?

Nie w każdym przypadku skręcenia stawu skokowego możemy mówić o tej samej charakterystyce kontuzji. Wyróżnia się trzy stopnie tego urazu, które bezpośrednio przekładają się na plan leczenia oraz długość rekonwalescencji.

Uszkodzenie stawu skokowego klasyfikuje się według stopnia zaawansowania: 

• I stopień – uszkodzenie więzadeł ogranicza się wyłącznie do ich niewielkiego naciągnięcia, bez przerwania. Pacjent odczuwa ból i dyskomfort, obrzęk utrzymuje się przez kilka dni. Ruchomość jest lekko ograniczona, a chód możliwy, choć sprawia dyskomfort;
• II stopień – częściowe naderwanie więzadeł stabilizujących staw. Ból i obrzęk są bardziej nasilone, często pojawia się krwiak podskórny. Zakres ruchu jest ograniczony. Chodzenie bez podparcia staje się dużym wyzwaniem;
• III stopień – całkowite zerwanie więzadeł. Uraz skutkuje masywnym obrzękiem, wyraźnym krwiakiem i niestabilnością stawu. Chód bez podparcia staje się niemożliwy, a próba ruchu kończy się silnym bólem. Często wymagane jest zabezpieczenie stawu poprzez ortezę lub gips.

Stopień zaawansowania urazu określa lekarz na podstawie objawów skręcenia stawu skokowego odnotowanych podczas badania fizykalnego oraz wyników ewentualnie przeprowadzonych badań obrazowych (RTG, USG).

Ile L4 na skręcenie stawu skokowego i od czego zależy długość zwolnienia lekarskiego?

„Panie doktorze, z czym wiąże się skręcenie stawu skokowego – ile L4 mi przysługuje?”. Chociaż pacjenci często oczekują konkretnej odpowiedzi, specjalista podczas stawiania pierwszej diagnozy najczęściej nie jest w stanie udzielić jej bardzo dokładnie.

Czas trwania zwolnienia lekarskiego na skręcenie stawu skokowego zależy przede wszystkim od stopnia urazu i ograniczeń, z jakimi pacjent będzie musiał się zmagać w czasie leczenia.

• W przypadku skręcenia I stopnia, większość pacjentów wraca do pracy po 5-10 dniach.
• II stopień uszkodzenia wiąże się zwykle z wystawieniem zwolnienia lekarskiego na 2-4 tygodnie.
• W III stopniu urazu (zerwanie więzadeł, konieczność unieruchomienia) okres zwolnienia lekarskiego wydłuża się często do 6-8 tygodni.

Kiedy pacjent czuje, że potrzebuje więcej czasu na regenerację, powinien zgłosić się na dodatkową konsultację. Lekarz po ponownej ocenie stanu zdrowia może zaproponować inne metody leczenia i skierować do fizjoterapeuty na rehabilitację. Powrót do pełnej sprawności może zająć nawet kilkanaście tygodni.

Czy leczenie skręcenia stawu skokowego zawsze wymaga gipsu lub ortezy?

W standardach leczenia skręcenia stopy coraz częściej odchodzi się od trwałej stabilizacji stawu. Gips zaleca się głównie w przypadku rozległego urazu – zerwania więzadeł lub współistniejących złamań.

Dla większości pacjentów lepszym rozwiązaniem jest krótkotrwałe zabezpieczenie kończyny przy użyciu ortezy, stabilizatora lub elastycznej opaski, które ograniczają ruchy, ale umożliwiają częściowe obciążanie.

Jak długo trwa leczenie i rehabilitacja po skręceniu stawu skokowego?

Proces leczenia oraz rehabilitacji urazów w obrębie stawu skokowego zależy od stopnia uszkodzenia, oraz stanu zdrowia pacjenta. Czas potrzebny na pełną regenerację stawu nie jest równoznaczny z okresem, na który lekarz wystawia zwolnienie lekarskie.

W wielu przypadkach długość L4 wynosi od kilku dni do 2 tygodni, podczas gdy konieczność wykonywania ćwiczeń wzmacniających może być uzasadniona w okresie do nawet kilku miesięcy po urazie. Powrót do sportu lub aktywności zawodowej powinien następować etapowo, pod kontrolą fizjoterapeuty, z uwzględnieniem postępów i ryzyka nawrotu bólu stawu.

Czy rehabilitacja jest kluczowa dla szybkiego powrotu do sprawności po skręceniu stawu skokowego?

Prawidłowo prowadzona rehabilitacja decyduje o długości odzyskania pełnej swobody ruchu. Pacjenci, którzy szybko wdrażają ćwiczenia wzmacniające oraz trening stabilizacyjny, rzadziej zmagają się z powikłaniami. Ryzyko komplikacji w przypadku skręcenia kostki zależy od przestrzegania zaleceń dotyczących leczenia.

Wpływ na czas gojenia się objawów ma współpraca z doświadczonym fizjoterapeutą, ale także osobiste zaangażowanie w cały proces. Rehabilitacja wymaga od pacjenta wykonywania codziennych ćwiczeń, których regularność i dokładność bezpośrednio wpływają na czas i stopień odzyskania sprawności.

Jakie są czynniki wpływające na czas powrotu do zdrowia po urazie stawu skokowego?

Niezależnie od tego, czy do zdarzenia doszło na boisku, podczas wycieczki w górach czy po prostu w drodze do pracy – każdy pacjent chce odzyskać zdrowie jak najszybciej. O tempie tego procesu decyduje jednak wiele zmiennych.

Które z nich są najważniejsze? 

• Trwanie leczenia skręcenia kostki szacuje się w zależności od stopnia uszkodzenia. Im poważniejszy uraz, tym dłuższy czas powrotu do zdrowia.
• Im młodszy pacjent, tym szybciej zachodzi proces gojenia się tkanek.
• Znaczenia ma także dotychczasowa aktywność fizyczna i kondycja stawów. Sportowcy i osoby prowadzące aktywny tryb życia z reguły szybciej odpowiadają na leczenie niż osoby o niskiej aktywności.

Czy zwichnięcie kostki to jest to samo co skręcenie stawu skokowego?

Skręcenie stawu skokowego jest urazem, który definiuje się jako naciągnięcie, naderwanie lub zerwanie więzadeł. Struktury stabilizujące staw „przytrzymują” kości we właściwym położeniu i zabezpieczają je przed przemieszczeniem. Staw nie traci swojej anatomicznej pozycji, a objawy związane są z uszkodzeniem tkanek miękkich.

W przypadku zwichnięcia powierzchnie stawowe kości przesuwają się względem siebie. Taki stan prowadzi do całkowitej utraty stabilności stawu. Zwichnięcie często wymaga nastawienia lub leczenia operacyjnego (tutaj także sposób postępowania zależy od stopnia urazu).

Jakie są konsekwencje nieleczonego lub źle leczonego skręcenia stawu skokowego?

Błędy popełnione w pierwszych dniach po zdarzeniu miewają skutki odczuwalne przez długie lata. Wielu pacjentów bagatelizuje ból. W gabinetach pojawiają się takie osoby, które nabawiły się jeszcze bardziej doskwierających dolegliwości, próbując „rozchodzić” początkowe objawy.

Bez konsultacji lekarskiej łatwo przeoczyć poważniejsze uszkodzenia, a źle wybrane metody domowego leczenia mogą wydłużyć proces gojenia lub utrwalić nieprawidłowe nawyki.

Powikłaniom sprzyjają: 

• brak prawidłowego unieruchomienia,
• przedwczesny powrót do pełnego obciążania kończyny,
• paradoksalnie zbyt mała aktywność i brak regularnych ćwiczeń,
• samodzielne i niczym nieuzasadnione modyfikowanie zaleceń,
• lekceważenie kontroli lekarskich.

Jak zapewnić szybki powrót do aktywności fizycznej po urazie stawu skokowego?

Nawet jeśli ból i opuchlizna minęły, zbyt szybkie forsowanie kostki grozi nawrotem kontuzji. W procesie leczenia uszkodzeń w obrębie stawu skokowego pacjent powinien brać pod uwagę przede wszystkim zalecenia specjalisty prowadzącego leczenie lub rehabilitację.

Samodzielna modyfikacja programu ćwiczeń lub wcześniejsze rezygnowanie z noszenia ortezy czy opatrunku to prosta droga do ponownego wystąpienia problemu. W sytuacji, gdy pojawiają się niepokojące objawy (ponowny obrzęk, ból przy obciążeniu, uczucie utraty kontroli nad ruchem), najrozsądniej odłożyć aktywność i ponownie skonsultować się z lekarzem.

FAQ – najczęściej zadawane pytania przez pacjentów

Czy mogę samodzielnie ocenić stopień skręcenia kostki?

Bez specjalistycznego badania nie można ocenić, czy doszło wyłącznie do naciągnięcia więzadeł, ich częściowego naderwania czy całkowitego przerwania ich ciągłości.

Jakie ćwiczenia mogę wykonywać w domu, by wspomóc rehabilitację stawu skokowego?

Ćwiczenia najlepiej dobierać pod okiem fizjoterapeuty. Specjalista podczas wizyty w gabinecie jest w stanie wykluczyć potencjalne przeciwwskazania do wykonywania konkretnych aktywności. Na początkowym etapie sprawdzają się ruchy stawem w górę i w dół oraz krążenia. Z czasem do programu włącza się ćwiczenia równoważne i wzmacniające mięśnie kończyny dolnej.

Kiedy mogę wrócić do sportu po skręceniu stawu skokowego?

Gdy zniknie ból, a mięśnie zaczną stabilizować kostkę równie skutecznie, jak przed kontuzją. Najważniejsze jest, by decyzja o powrocie do treningów została podjęta po kontroli u lekarza.

Czy skręcenie stawu skokowego może prowadzić do artrozy?

Tak, nieprawidłowe leczenie, powtarzające się przypadki skręcenia kostki i przewlekła niestabilność zwiększają ryzyko zmian zwyrodnieniowych (artrozy).

Czy zimne okłady są skuteczne tylko na początku urazu?

Zimne kompresy stosuje się przede wszystkim w pierwszych godzinach i dniach po kontuzji. W kolejnych etapach leczenia, ważniejsza staje się praca nad przywróceniem ruchomości.

Bibliografia

1. Lewandowska, A., Ratuszek-Sadowska, D., Hoffman, J., Hoffman, A., Kuczma, M., Rojek, J., … & w Poznaniu, W. F. (2017). Epidemiologia, rehabilitacja i profilaktyka skręcenia stawu skokowego u koszykarzy. Journal of Education, Health and Sport, 7(8), 847-854.
2. Kaźmierczak, U., Kwiatkowski, S., Radzimińska, A., Strojek, K., Weber-Rajek, M., & Zukow, W. (2016). Diagnozowanie skręcenia stawu skokowego. Journal of Education, Health and Sport, 6(12), 441-451.
3. Chen, E. T., McInnis, K. C., & Borg-Stein, J. (2019). Ankle sprains: evaluation, rehabilitation, and prevention. Current sports medicine reports, 18(6), 217-223.
4. Vuurberg, G., Hoorntje, A., Wink, L. M., Van Der Doelen, B. F., Van Den Bekerom, M. P., Dekker, R., … & Kerkhoffs, G. M. (2018). Diagnosis, treatment and prevention of ankle sprains: update of an evidence-based clinical guideline. British journal of sports medicine, 52(15), 956-956.
5. Brzezińska, P., & Mieszkowski, J. P. (2015). Kompleksowe postępowanie fizjoterapeutyczne w skręceniu stawu skokowego. Journal of Education, Health and Sport, 5(9), 527-548.
6. Kaźmierczak, U., Kwiatkowski, S., Radzimińska, A., Strojek, K., Weber-Rajek, M., & Zukow, W. (2017). Conservative treatment of ankle sprain according to a recent literature. Journal Of Education, Health and Sport, 7(3), 117-142.