Lek na nerwicę: jakie preparaty są stosowane w leczeniu nerwicy lękowej i kiedy potrzebna jest recepta?

Leki na nerwicę

• Aciprex,
• Alventa,
• Andepin,
• ApoEscitaxin Oro,
• ApoSerta,
• Arketis,
• Asentra,
• Aurex,
• AuroDulox,
• Axyven,
• Betesda,
• Bioxetin,
• Cipramil,
• Citabax,
• Cital,
• Citaxin,
• Citronil,
• Cymbalta,
• Depralin,
• Depratal,
• Depralin ODT,
• Dulofor,
• Duloxetine Medical Valley,
• Duloxetine Mylan,
• Duloxetine +pharma,
• Duloxetine Sandoz,
• Duloxetine Zentiva,
• Dulxetenon,
• Dutilox,
• Dulsevia,
• Efectin ER,
• Efevelon SR,
• Elicea,
• Elicea Q-Tab,
• Escipram,
• Escitalopram Actavis,
• Escitalopram Aurovitas,
• Escitalopram Bluefish,
• Escitalopram Genoptim,
• Escitil,
• Faxigen XL,
• Faxolet ER,
• Lafactin,
• Lexapro,
• Miravil,
• Mozarin,
• Mozarin Swift,
• Nexpram,
• Oriven,
• Oroes,
• Oropram,
• ParoGen,
• Paroxetine Aurovitas,
• Paroxinor,
• Paxtin,
• Pralex,
• PRAM,
• Pramatis,
• Prefaxine,
• Rexetin,
• Sastium,
• Seroxat,
• Sertagen,
• Sertralina Krka,
• Sertranorm,
• Setaloft,
• Stimuloton,
• Symescital,
• Symfaxin ER,
• Zoloft,
• Zotral,
• Xetanor,
• Velaxin ER,
• Venlafaxine Bluefish XL,
• Venlectine.

Czym jest nerwica i nerwica lękowa?

Termin „nerwica” do niedawna używany był do opisywania szerokiej grupy zaburzeń, których wspólnym mianownikiem jest wszechogarniający lęk. Dziś częściej mówi się o zaburzeniach lękowych.

Pacjent odczuwa silny, uporczywy lęk, który jest niewspółmierny do realnego zagrożenia. Ten lęk nie jest tylko uczuciem – to skomplikowany zespół objawów, które mogą dotyczyć zarówno psychiki, jak i ciała.

Jakie są objawy nerwicy?

Najczęstsze objawy nerwicy to:

• objawy psychiczne: ciągłe uczucie niepokoju, natrętne myśli, stałe zamartwianie się, zaburzenia koncentracji, napady ataków paniki, drażliwość;
• objawy somatyczne (cielesne): kołatanie serca, duszności, zawroty głowy, nadmierna potliwość, drżenie rąk, bóle brzucha i problemy żołądkowe, uczucie „guli w gardle”.

Zaburzenia nerwicowe utrudniają codzienne funkcjonowanie, dlatego jej leczenie jest tak istotne.

Kiedy lek na nerwicę jest konieczny i jakie są wskazania do farmakoterapii?

Lek na nerwicę staje się konieczny, gdy objawy są na tyle nasilone, że uniemożliwiają normalne funkcjonowanie – utrudniają pracę, naukę, kontakty z innymi ludźmi czy nawet wyjście z domu. Lęk w nerwicy może manifestować się w postaci ciągłego martwienia się, kołatania serca, duszności, zawrotów głowy, osłabienia czy wyczerpujących ataków paniki.

Najbardziej typowe objawy ataków paniki:

• przyspieszony rytm serca, ucisk lub ból w klatce piersiowej;
• uderzenia gorąca, silne, nagłe pocenie się;
• trzęsienie się ciała, drżenie;
• uczucie dławienia w gardle i braku tchu;
• bóle brzucha, nudności;
• zawroty głowy i poczucie zbliżającego się zasłabnięcia;
• cierpnięcie lub mrowienie kończyn;
• derealizacja – poczucie nierealności otoczenia;
• depersonalizacja – wrażenie odłączenia się od własnej osoby;
• lęk przed śmiercią i utratą kontroli nad sobą, „zwariowaniem”.

Gdy objawy stają się tak obciążające, że pacjent nie może efektywnie uczestniczyć w terapii zaburzeń lękowych, opanowanie silnego lęku za pomocą leków staje się niezbędne.

Farmakoterapia jest wsparciem, a psychoterapia jest niezbędna, jeśli pacjent dąży do likwidacji przyczyn zaburzeń lękowych.

Jakie leki są najczęściej stosowane w leczeniu nerwicy lękowej?

Wbrew powszechnemu przekonaniu, leki na nerwicę to nie typowe leki uspokajające. Współczesna psychiatria w długotrwałym leczeniu zaburzeń lękowych opiera się przede wszystkim na nowoczesnych środkach stosowanych w leczeniu depresji.

Najważniejszą i najczęściej stosowaną grupę stanowią dostępne na receptę selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (leki SSRI). Są uznawane za najskuteczniejsze leki na nerwicę i jednocześnie bezpieczne do długotrwałego stosowania.

W leczeniu nerwicy stosowane są również:

• inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI),
• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD).

Doraźne włączenie leków, takich jak pochodne benzodiazepin, neuroleptyki czy hydroksyzyny, może wyraźnie poprawić komfort życia pacjenta.

Ze względu na swoje silne działanie są dobierane indywidualnie i dostępne wyłącznie na receptę.

Czym są inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) i jak pomagają na nerwicę?

Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) to grupa leków nowej generacji, które działają na dwa istotne neuroprzekaźniki w mózgu: serotoninę i noradrenalinę.

Każdy inhibitor z tej grupy blokuje tzw. wychwyt zwrotny tych substancji. Oznacza to, że serotonina i noradrenalina dłużej pozostają aktywne w przestrzeni między synapsami, co usprawnia przekazywanie sygnałów w układzie nerwowym.

Stabilizacja poziomu neuroprzekaźników w leczeniu nerwicy:

• wyrównuje neurochemiczne przekaźnictwo w mózgu;
• bezpośrednio wpływa na redukcję objawów lękowych i poprawę nastroju.

Czy istnieją leki uspokajające i przeciwlękowe bez recepty, które pomagają na nerwicę?

W aptekach dostępne są różne preparaty bez recepty i zioła na nerwicę, które mają delikatnie wpływać na uspokojenie. Najpopularniejszy jest kozłek lekarski (waleriana), melisa czy chmiel.

Ziołowe środki mają działanie łagodnie uspokajające i mogą być pomocne w stanach lekkiego napięcia nerwowego, ale nie są to skuteczne leki na nerwicę. 

Nie zastąpią leku przepisanego przez lekarza – żaden silny lek stosowany w nerwicy nie jest dostępny bez recepty i bez kontroli lekarskiej.

Jakie są potencjalne skutki uboczne stosowania leków na nerwicę?

Leki stosowane w leczeniu nerwicy mogą powodować skutki uboczne takie jak np.: bóle głowy, problemy ze snem, nudności czy przejściowe nasilenie lęku.

Ponadto leki stosowane w nerwicy mogą powodować m.in.: 

• pobudzenie,
• biegunki,
• zaparcia,
• drżenia,
• brak apetytu,
• suchość w ustach. 

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych nie należy odstawiać leku na własną rękę. Mimo że objawy uboczne mogą być uciążliwe, to zwykle są łagodne i mijają po 2-3 tygodniach. Ich wystąpienie nie oznacza, że lek trzeba odstawić – najczęściej wystarczy drobna modyfikacja leczenia.

Dobry lek na nerwicę to taki, który jest skuteczny i tolerowany przez pacjenta.

Czy psychoterapia jest równie ważna, jak lek w leczeniu nerwic?

Psychoterapia w wielu przypadkach może być ważniejsza niż farmakoterapia, szczególnie w kontekście uzyskania trwałych efektów. Lek działa na objawy – pomaga zmniejszyć lęk, ataki paniki i napięcie. Psychoterapia sięga do źródła – jej celem jest pomoc pacjentowi w zrozumieniu istoty jego problemów, często dotyczących niemożności nawiązywania bliskich i uczciwych relacji z samym sobą.

Psychoterapia często jest metodą pierwszego wyboru:

• ma najlepszy stosunek korzyści do ryzyka: w badaniach klinicznych okazała się najskuteczniejsza i najbezpieczniejsza;
• leczenie przyczyn, a nie tylko objawów: np. nieadaptacyjnych wzorców myślenia, trudnych doświadczeń, problemów w relacjach;
• długotrwałe efekty i zapobieganie nawrotom: mechanizmy radzenia sobie, które pacjent nabywa w trakcie terapii, pozostają z nim po jej zakończeniu;
• pierwszy krok w leczeniu: wyjątkiem są sytuacje, gdy pacjent nie jest w stanie zaangażować się w proces terapeutyczny bez wsparcia lekami.

Psychoterapia jest metodą pierwszego wyboru, a farmakoterapia jest traktowana jako uzupełnienie.

Kiedy należy skonsultować się z psychiatrą w sprawie leku na nerwicę?

Wizyta u psychiatry jest wskazana, gdy objawy nerwicy stają się uciążliwe i zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Psychiatra to lekarz specjalizujący się w diagnozowaniu i leczeniu chorób psychicznych – w tym zaburzeń lękowych. Podobnie jak kardiolog leczy serce, tak psychiatra zajmuje się zdrowiem psychicznym. To właśnie on najlepiej oceni, czy w danym przypadku potrzebne są leki – i jeśli tak, dobierze odpowiedni preparat oraz jego dawkę. Nie warto obawiać się tej wizyty – to pierwszy krok do poprawy samopoczucia i odzyskania kontroli nad życiem.

Zaburzenia lękowe można skutecznie leczyć – dzięki temu wiele osób wraca do pełni sił i normalnego życia.

Czy leki na nerwicę żołądka różnią się od innych leków na nerwicę?

Nerwica żołądka to potoczne określenie zaburzeń somatoformicznych, w której lęk i stres manifestują się poprzez objawy z układu pokarmowego (bóle, skurcze, biegunki, nudności, zespół jelita drażliwego). W przypadku lęków pod postacią somatyczną chorzy „chodzą po lekarzach” i wykonują liczne badania, z których „zwykle nic nie wynika”. Trudności diagnostyczne i liczne badania mogą być spowodowane niespecyficznym charakterem tych objawów i koniecznością wykluczenia chorób organicznych.

Objawy są opisywane jako dolegliwości ciała (np. bóle) bez odstępstw od normy w wynikach badań lekarskich.

Leczenie polega na terapii pierwotnego zaburzenia. Stosuje się te same leki, co w innych typach nerwicy. Celem jest wyciszenie centralnego źródła lęku, co w konsekwencji prowadzi do ustąpienia dolegliwości żołądkowych.

Jakie są różnice między lekami z grupy benzodiazepin a innymi lekami przeciwlękowymi?

To bardzo ważna różnica, którą warto znać, by lepiej rozumieć plan leczenia.

Benzodiazepiny (np. alprazolam, diazepam) to leki działające silnie, szybko i doraźnie w zaburzeniach psychicznych. Mają działanie przeciwlękowe i nasenne. Stosuje się je krótkotrwale w sytuacjach kryzysowych, np. do przerwania ataku paniki. Ich ogromnym minusem jest bardzo wysoki potencjał uzależniający.

Leki SSRI/SNRI nie uzależniają, działają powoli – efekt terapeutyczny pojawia się po kilku tygodniach regularnego stosowania. Nie działają doraźnie, lecz systemowo, regulując chemię mózgu. Powinny być przyjmowane średnio od 6 miesięcy do 2 lat po uzyskaniu poprawy, aby utrzymać trwały efekt i zapobiec nawrotom. Stanowią podstawę nowoczesnej i bezpiecznej farmakoterapii.

Najważniejsze informacje do zapamiętania o leku na nerwicę

• Podstawą farmakoterapii nerwicy są leki przeciwdepresyjne, które nie uzależniają.
• Na początku stosowania leków z grupy SSRI może wystąpić przejściowe nasilenie lęku.
• Benzodiazepiny stosuje się na początku leczenia – doraźnie i krótkotrwale ze względu na wysokie ryzyko uzależnienia.
• Nie należy przerywać leczenia od razu po ustąpieniu objawów bez konsultacji z lekarzem.
• Najlepsze efekty przynosi połączenie leczenia farmakologicznego z psychoterapią.
• Skuteczne leki na nerwicę dostępne są tylko na receptę.

FAQ – najczęściej zadawane pytania przez pacjentów

Czy nerwica jest uleczalna?

Tak. Choć nerwica bywa przewlekła, to dzięki połączeniu psychoterapii i odpowiednio dobranych leków można całkowicie wyciszyć objawy lub znacznie je zmniejszyć. To pozwala wrócić do normalnego i satysfakcjonującego życia.

Czy lek na nerwicę uzależnia?

To zależy od rodzaju leku. Stosowane w długotrwałym leczeniu nerwic leki z grupy SSRI i SNRI (np. sertralina, citalopram, escitalopram) nie powodują uzależnienia. Natomiast leki z grupy benzodiazepin, stosowane doraźnie, mają bardzo wysoki potencjał uzależniający i powinny być stosowane wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarza.

Czy mogę pić alkohol podczas stosowania leków na nerwicę?

Absolutnie nie. Alkohol jest depresantem, hamuje aktywność neuronów i osłabia mechanizmy samokontroli. Dodatkowo wchodzi w groźne interakcje z większością leków psychotropowych. Może nasilać ich działanie uspokajające, osłabiać efekt terapeutyczny, a także pogłębiać objawy lękowe i depresyjne. Dla bezpieczeństwa i skuteczności leczenia zalecana jest abstynencja przez cały okres stosowania leków psychotropowych.

Bibliografia

1. Anna Nitka-Siemińska, Zaburzenia lękowe – charakterystyka i zasady leczenia, Forum Medycyny Rodzinnej 2014, tom 8, nr 1, 37–43 – dostęp 23.06.2025
2. Giżewska Kamila, Lorenc Karol, Bielawska Olga, Łoś Tomasz, Kuc Michał, Rogala Maciej, Jabłońska Klaudia, GulbickaMarta, Anxiety disorders – a common problem about which we still don’t know enough, Journal of Education, Health and Sport. 2023;46(1):247-257. eISSN 2391-8306. https://dx.doi.org/10.12775/JEHS.2023.46.01.017 – dostęp 22.06.2025
3. Możdżeń K, Rzepka A, Barabasz-Krasny B. Rośliny lecznicze wspomagające terapie stresu, nerwic i depresji. Med Og Nauk Zdr. 2021; 27(2): 182–192. doi: 10.26444/monz/136162 – dostęp 21.06.2025
4. Dobros N., Zioła o działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym. Postępy Fitoterapii 2017; 18(3): 215–222. https://doi.org/10.25121/PF.2017.18.3.215 – dostęp 24.06.2025
5. Jerzy W. Aleksandrowicz, „Zaburzenia” czy „zaburzenie” nerwicowe?, Psychiatr. Pol. 2019; 53(2): 293–312, DOI: https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/97374 – dostęp 23.06.2025
6. Jacek Stasiuk, Anna Burkiewicz, Dariusz Kozłowski, Zbigniew Afeltowicz, Zaburzenie lękowe uogólnione – rozpoznawanie, objawy oraz leczenie farmakologiczne, GERIATRIA 2014; 8: 264-267 – dostęp 24.06.2025
7. Jacek Gierus, Anna Mosiołek, Agata Szulc, Nie tylko „nerwica”. Poziom patologicznego zamartwiania i objawy lęku uogólnionego w populacji a skala zgłoszeń do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Które zjawisko wyjaśnia więcej?, Psychiatry 2018; 15, 1: 1–6, Copyright 2018 Via Medica ISSN 1732–9841 – dostęp 24.06.2025
8. Ewa Niezgoda, Gdzie przebiega granica między zespołami nerwicowymi a zaburzeniami osobowości?, Tom 8, Nr 1, 2011, Psychiatria po Dyplomie – dostęp 24.06.2025