Jak zdefiniować zdenerwowanie spowodowane stresem?
Uczucie napięcia nerwowego (to, które pacjenci potocznie nazywają „stresem”) bywa reakcją organizmu na konkretne doświadczenia. Stres jest nieodłącznym elementem i w codziennym znaczeniu można opisać go jako efekt pobudzenia mechanizmu obronnego – organizm zwiększa wydzielanie kortyzolu i adrenaliny, a ośrodkowy układ nerwowy zaczyna odbierać bodźce jako potencjalnie niebezpieczne.
Chociaż taka reakcja bywa uciążliwa, to z fizjologicznego punktu widzenia pozwala dostosować się organizmowi do trudnych warunków otoczenia. Zaburzenie definiujemy wtedy, gdy pobudzenie utrzymuje się mimo braku realnego zagrożenia.
Objawy psychiczne (drażliwość, niepokój, płaczliwość) i somatyczne (kołatanie serca, napięcie mięśni, trudności w zasypianiu) mogą sugerować, że organizm nie radzi sobie z przewlekłym stresem.
W większości takich przypadków nie wystarcza odpoczynek czy zmiana otoczenia. Jeśli pacjent nie może kontrolować objawów mimo stosowania technik relaksacyjnych i zmian w stylu życia – warto skonsultować się z lekarzem i rozważyć rozpoczęcie leczenia z wykorzystaniem leków uspokajających na receptę.
Leki na uspokojenie na receptę – które substancje są stosowane w psychiatrii?
Leczenie objawów przewlekłego stanu napięcia psychicznego wymaga doboru leków, które powinny być stosowane zgodnie z potrzebami danego pacjenta – nie istnieją uniwersalne tabletki na uspokojenie, które będą skuteczne w zwalczaniu każdej z przyczyn odczuwanego stresu i napięcia.
Specjaliści dobierają preparaty uspokajające zależnie od przyczyny objawów, nasilenia i ogólnego stanu zdrowia.
Leki uspokajające na receptę – neuroleptyki – promazyna i haloperydol
Promazyna należy do grupy fenotiazyn. Są to leki z grupy neuroleptyków wykorzystywanych przede wszystkim w sytuacjach, gdy pacjent doświadcza nadmiernego pobudzenia, uciążliwego niepokoju czy objawów psychotycznych. Substancja wykazuje działanie uspokajające (sedatywne) – blokuje receptory dopaminowe typu D2 i ogranicza pobudzenie psychoruchowe.
Haloperydol prezentuje zbliżony profil farmakologiczny – także wykazuje wysokie powinowactwo do receptorów dopaminergiczne D2. Tę cechę docenia się zwłaszcza w psychiatrii nagłej, kiedy zachodzi konieczność szybkiej interwencji.
Hydroksyzyna – lek przeciwhistaminowy stosowany w preparatach na uspokojenie
Hydroksyzyna to lek przeciwhistaminowy (antagonista receptora H1), który oprócz działania przeciwalergicznego wykazuje efekt uspokajający i przeciwlękowy (anksjolityczny). We wskazaniach do jej stosowania uwzględnia się leczenie stanów lękowych, zaburzeń snu, nadmiernego pobudzenia układu nerwowego, a także objawów alergii.
Blokowanie receptorów H1 (tych, które w organizmie odpowiadają za reakcje alergiczne) przekłada się na efekt wyciszający. Substancja wpływa również na receptory serotoninowe i dopaminowe. Na tej drodze wykazuje działanie przeciwlękowe i zmniejsza napięcie psychiczne.
Leki przeciwdepresyjne o dodatkowym działaniu uspokajającym
Wybrane substancje przeciwdepresyjne (mianseryna, mirtazapina czy trazodon) przynoszą wyraźną ulgę osobom zmagającym się z problemami ze snem oraz przewlekłym napięciem psychicznym. W organizmie blokują receptory histaminowe (H1) oraz serotoninowe (głównie 5-HT2A). Skutkiem tego u pacjentów obserwuje się poprawę jakości snu i złagodzenie objawów lękowych.
Opisane substancje nie wywołują działań niepożądanych, które są charakterystyczne dla substancji cholinolitycznych (innych składników silniejszych leków przeciwdepresyjnych) – suchości w ustach, zaparć czy zaburzeń widzenia. Z tego powodu dobrze sprawdzają się u osób starszych, które zmagają się z większą liczbą chorób przewlekłych i wrażliwością na skutki uboczne.
Benzodiazepiny – silne leki wyłącznie na receptę
Leki anksjolityczne lekarz przepisuje na receptę w przypadku poważnych zaburzeń lękowych, przewlekłego stresu lub problemów z zasypianiem. Ich zadanie polega na łagodzeniu lęku, napięcia oraz przywracaniu spokojnego snu.
Do najczęściej stosowanych leków anksjolitycznych o działaniu sedatywnym zalicza się benzodiazepiny. Ta grupa substancji wykazuje efekt przeciwlękowy, uspokajający, a niektóre leki (np. estazolam, temazepam) – również silnie nasenny. Benzodiazepiny nasilają działanie kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) – głównego neuroprzekaźnika hamującego w ośrodkowym układzie nerwowym. Wzmocnienie jego działania prowadzi do zmniejszenia pobudliwości neuronów.
Wśród leków na uspokojenie dostępnych na receptę z tej grupy przepisuje się diazepam, alprazolam i lorazepam. Leki z tej grupy mają jednak drugie oblicze – cechują się równie silnymi właściwościami uzależniającymi, co redukującymi lęk. Stąd stanowcze zalecenia, by sięgać po nie wyłącznie w sytuacjach nagłych, przy jasno określonym czasie terapii. Zbyt długie stosowanie grozi narastaniem tolerancji i trudnym procesem odstawiania. Tak silne preparaty na uspokojenie mogą być stosowane tylko pod ścisłą i regularną opieką lekarza.
Leki uspokajające dostępne na receptę – nazwy tabletek na uspokojenie
Jakie substancje czynne zawierają konkretne leki dostępne w aptekach? Sprawdź listę – substancja czynna: nazwa leku.
Promazyna:
- Promazin Jelfa.
Haloperydo:
- Haloperidol WZF.
Hydroksyzyna:
- Atarax,
- Hydroxyzinum Espefa,
- Hydroxyzinum Teva.
Mirtazapina:
- Mirtagen,
- Mirtor,
- Remirta Oro.
Mianseryna:
- Miansec,
- Lerivon.
Trazodon:
- Trittico CR.
Benzodiazepiny:
- Diazepam – Relanium, Neorelium,
- Alprazolam – Xanax, Afobam, Alpragen,
- Lorazepam – Lorafen,
- Estazolam – Estazolam Polfarmex,
- Temazepam – Teseda.
Zioła na uspokojenie bez recepty
Pacjenci szukający łagodniejszych rozwiązań sięgają po leki uspokajające dostępne bez recepty. Składy produktów ziołowych najczęściej oparte są na wyciągach i ekstraktach z naturalnych surowców – m.in. kozłka lekarskiego (waleriana), melisy, szyszek chmielu czy lawendy.
Dobrej jakości preparaty ziołowe na uspokojenie można zakupić w każdej aptece (na rynku dostępne w formie tabletek, pastylek do ssania lub syropów). Ich działanie uspokajające i nasenne wykorzystuje się przy lekkich problemach ze snem, stresie w pracy lub łagodnych zaburzeniach nastroju.
Preparaty ziołowe przeznaczone są przede wszystkim dla osób dorosłych. Wyjątkowo, po indywidualnej ocenie lekarza, wybrane z nich można rozważyć jako środki na uspokojenie dla dzieci powyżej określonego wieku.
Mimo stosunkowo łagodnego profilu działania każde leki uspakajające (również tabletki ziołowe) należy dobierać indywidualnie i z uwzględnieniem możliwych interakcji.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o leki uspokajające
Czy ziołowe leki na uspokojenie bez recepty działają?
Wielu pacjentów odczuwa dobre samopoczucie i złagodzenie objawów stresu po preparatach ziołowych – wykazują właściwości uspokajające dzięki zahamowaniu pewnych funkcji układu nerwowego. Ważne, by sięgać po produkty standaryzowane na konkretną zawartość składników aktywnych.
Czy leki uspokajające bez recepty mogą być stosowane na bezsenność?
Tak, w łagodnych przypadkach problemów z zasypianiem ziołowe tabletki uspokajające mogą zmniejszyć napięcie i ułatwić dobry sen.
Czy preparaty dostępne bez recepty wywołują skutki uboczne?
Leki ziołowe (suplementy diety) i leki na uspokojenie dostępne bez recepty niosą za sobą ryzyko wystąpienia działań niepożądanych – zwłaszcza przy nadwrażliwości na składniki roślinne lub jednoczesnym stosowaniu innych leków.
Jak wybrać odpowiednie leki na uspokojenie?
Najlepiej skonsultować się z lekarzem. Dotyczy to przyjmowania leków na receptę i bez recepty.
Bibliografia
- Łoza, B., & Łoza, O. (2021). Czym są leki uspokajające i jakie mają wskazania w psychiatrii?. Neuropsychiatria. Przegląd kliniczny, 13(3-4), 39-43.
- Pisarska, A., Stokwiszewski, J., & Moskalewicz, J. (2024). Rozpowszechnienie i wybrane uwarunkowania stosowania leków psychotropowych wśród mieszkańców Polski. Psychiatria Polska, 58(4).
- Konopka, A., Wroński, M., & Samochowiec, J. (2013). Możliwości medycyny w zakresie leczenia lęku—historia i współczesność. Psychiatria, 10(2), 55-62.
- Wardecki, D., Adamek, E., & w Sosnowcu, F. Obecność w środowisku leków stosowanych w psychiatrii. Badania i Rozwój Młodych Naukowców w Polsce Ochrona środowiska, 74.
- Możdżeń, K., Rzepka, A., & Barabasz-Krasny, B. (2021). Rośliny lecznicze wspomagające terapie stresu, nerwic i depresji. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 27(2), 182.
